عصر تراکنش ۱۰۲ و ۱۰۳ / سال ۱۴۰۴ برای بانک اقتصاد نوین را میتوان سال بازتعریف نقش فناوری اطلاعات در متن استراتژی کلان بانک دانست؛ سالی که در آن «تابآوری» و «استمرار خدمات» از یک شعار عملیاتی به یک محور راهبردی تبدیل شد. نوسازی و تجهیز سه مرکز داده، تقویت بازیابی بحران (DR)، بهبود معماری فنی و ارتقای استانداردهای عملیاتی، در کنار توسعه نرمافزارهای دیجیتال و پیادهسازی چهارچوب IT Operating Model، نشان میدهد که فناوری اطلاعات در این بانک، همزمان در دو جبهه حرکت کرده است: تثبیت زیرساخت و آمادهسازی برای آینده.
اما شاید مهمترین محور تحول بانک اقتصاد نوین در سال ۱۴۰۴، حرکت از بانکداری شرکتی به بانکداری خرد بوده باشد؛ چرخشی که با توسعه نئوبانک، گسترش API Manager و راهاندازی «نوین مارکت» نشانههای عینی پیدا کرد و معاونت فناوری اطلاعات را از یک نقش پشتیبان سنتی، به پیشران تحول بانکداری خرد رساند. در گفتوگو با مجید جعفریان، معاون فناوری اطلاعات بانک اقتصاد نوین، درباره مهمترین اقدامات فناورانه سال ۱۴۰۴، چرخش استراتژیک به بانکداری خرد، چالش پایداری در مقیاس تراکنشهای خرد، مدیریت فناوری در شرایط تحریم و نااطمینانی، حضور بانک در اکوسیستمهای SCF و TSP و اولویتهای حیاتی ۱۴۰۵ گفتوگو کردهایم.
۱۴۰۴؛ سال سرمایهگذاری بر تابآوری و استمرار خدمات
مجید جعفریان، معاون فناوری اطلاعات بانک اقتصاد نوین در پاسخ به این پرسش که اگر بخواهد سال ۱۴۰۴ را از منظر فناوری اطلاعات بانک اقتصاد نوین جمعبندی کند، مهمترین اقدامات چه بودهاند، توضیح میدهد: «اگر بخواهم مهمترین اقدامات سال ۱۴۰۴ را از منظر فناوری اطلاعات بانک اقتصاد نوین مطرح کنم بهطور کلی میتوانم به مواردی از جمله توسعه نرمافزاری دیجیتال، تمرکز بر توسعه زیرساخت و تقویت پایداری عملیاتی، توانمندسازی شرکت نوینتک در راستای سرمایهگذاریهای هوشمند، توسعه و راهاندازی سامانهها و نرمافزارهای مورد نیاز بانک، نوسازی و تجهیز سه مرکز داده بانک با هدف افزایش ظرفیت، بهبود معماری فنی و ارتقای استانداردهای عملیاتی نام ببرم که اثر آن امروز در افزایش پایداری سرویسها کاملاً مشهود است.»
او تأکید میکند که در مجموع، «۱۴۰۴ سال سرمایهگذاری راهبردی بر تابآوری و استمرار خدمات بانک بود.»
چرخش به سمت بانکداری خرد؛ از نئوبانک تا نوین مارکت
یکی از مهمترین محورهای تحول بانک اقتصاد نوین در سال ۱۴۰۴، حرکت از بانکداری شرکتی به بانکداری خرد بوده است. جعفریان در اینباره میگوید: «در دیدگاه من، توسعه نئوبانک با تمرکز بر نسل جوان و ارائه تجربهای ساده و کاربرمحور، که نسخه اولیه آن بهزودی رونمایی خواهد شد، یکی از مهمترین نشانههای این تغییر است.»
او اضافه میکند که همزمان توسعه API Manager بستر تعاملپذیری و همکاری با کسبوکارهای بیرونی را فراهم کرده و «نوینمارکت» (BNPL) گامی در جهت حرکت به سمت مدل پلتفرمی و ایجاد اکوسیستم خدمات مکمل بود.
به گفته جعفریان، این تغییر جهت الزامهای تازهای را نیز به تیم فناوری تحمیل کرد: «این تغییر جهت، بازطراحی معماری سامانهها، افزایش مقیاسپذیری، تقویت امنیت و حرکت به سمت تیمهای چابکتر را به تیم فناوری تحمیل کرد. در نتیجه، معاونت فناوری اطلاعات از نقش پشتیبان سنتی خود به پیشران تحول بانکداری خرد در بانک اقتصاد نوین تبدیل شد.»
توسعه همزمان سرویس و زیرساخت
در پاسخ به اینکه تمرکز سال گذشته بیشتر بر توسعه سرویسهای جدید بوده یا بازآفرینی زیرساختها، جعفریان رویکرد بانک اقتصاد نوین را «تلفیقی» میداند: «فناوری اطلاعات بانک اقتصاد نوین در سال گذشته بهصورت همزمان بر توسعه سرویسهای جدید و تقویت زیرساختهای موجود متمرکز بود.»
او با اشاره به نوسازی و توسعه سه مرکز داده و تقویت حوزه بازیابی بحران (DR) توضیح میدهد که این اقدامات «برای تضمین تداوم کسبوکار در شرایط عدم قطعیت انجام شد که ارتقای پایداری و تابآوری عملیاتی را به همراه داشت.» در کنار آن، توسعه خدمات جدید نیز ادامه یافت تا پاسخگوی نیازهای بازار باشد.
جعفریان همچنین از «پیادهسازی چهارچوب IT Operating Model برای شفافسازی نقشها، فرایندها و ساختارهای فناوری» سخن میگوید: «اقدامی که با هدف تقویت همراستایی میان نوآوری و عملیات اجرا شده است. رویکرد ما بر تلفیق همزمان توسعه و زیرساخت استوار بود تا هم نیازهای جاری پوشش داده شود و هم بنیان آینده بانکداری دیجیتال مستحکم بماند.»
نقطه عطف؛ یک پروژه نبود، یک مجموعه تصمیم بود
او در معرفی نقطه عطف ۱۴۰۴ بانک اقتصاد نوین تأکید میکند که این سال برای آنها با یک پروژه منفرد تعریف نمیشود. جعفریان میگوید: «سال ۱۴۰۴ در بانک اقتصاد نوین نقطه عطفی بود که مجموعهای از اقدامات همافزا و راهبردی را رقم زد. مهمترین آن، حرکت استراتژیک به سمت بانکداری خرد دیجیتال همراه با توسعه زیرساختهای فناورانه و تقویت بازوی فناوری و سرمایهگذاری خطرپذیر بانک بود.»
جعفریان توضیح میدهد این تصمیم «جهتگیری بانک را شفاف کرد، امکان توسعه سریع سرویسهای نوآورانه و تجربه دیجیتال یکپارچه را فراهم آورد و مسیر نوآوری را به چرخه عملیاتی و مدلهای درآمدی بانک متصل ساخت. بدین ترتیب، نقطه عطف سال ۱۴۰۴، نه یک پروژه منفرد، بلکه مجموعهای از تصمیمات کلان و هماهنگ بود که مسیر بانک را به سمت بانکداری خرد و اکوسیستم نوآوری پایدار هموار کرد.»
چالش پایداری؛ حتی اختلال کوتاهمدت هم پرهزینه است
حرکت به سمت بانکداری خرد، چالشهایی مانند مقیاسپذیری، پایداری، امنیت و تجربه کاربری را پررنگتر میکند. جعفریان در اینباره میگوید: «در مسیر حرکت به سمت بانکداری خرد، چالشهایی که اشاره شد از جمله مقیاسپذیری، پایداری، امنیت و تجربه کاربری برای ما اهمیت زیادی دارند. با این حال، در سال گذشته تمرکز اصلی ما بر حفظ تداوم و پایداری سرویسهای بانکی بوده است.»
او هشدار میدهد: «افزایش حجم تراکنشهای خرد و ریسک حملات نشان داد حتی اختلال کوتاهمدت میتواند اعتماد مشتری و بازار را تحت تأثیر قرار دهد، بنابراین تابآوری سامانهها و لایههای امنیتی مستحکم تقویت شد.»
همزمان، به گفته او، تجربه کاربری برای نسل جدید سادهسازی شده و «مقیاسپذیری فنی با بازطراحی معماری سامانهها و ایجاد زیرساختهای منعطف تأمین شد تا امکان رشد سریع کاربران و سرویسها فراهم شود.»
مدیریت در شرایط تحریم و نااطمینانی
شرایط اقتصادی و تحریمها نیز بیتأثیر نبودهاند. جعفریان میگوید این شرایط «طبیعتاً محدودیتهایی برای برنامههای فناورانه بانک اقتصاد نوین مانند سایر بانکها ایجاد کرد و در برخی از شرایط، بازنگری در نحوه اولویتبندی پروژهها را ضروری کرد. با این وجود، رویکرد ما این بود که تصمیماتی اتخاذ کنیم که از یکسو بازدهی کوتاهمدت و اثر عملی ملموس داشته باشند و از سوی دیگر کاملاً همراستا با استراتژیهای کلان بانک حرکت کنند. به عبارت دیگر، تمرکز بر اقداماتی بود که ضمن ایجاد ارزش سریع، ما را از مسیر استراتژیهای کلان و اهداف بلندمدت دور نکند. این نگاه باعث شد برخی برنامهها در صورت نیاز بازطراحی شوند، اما جهتگیری راهبردی بانک حفظ شود و حرکت ما با وجود محدودیتها، منسجم و هدفمند ادامه یابد.»
حضور فعال در SCF و TSP
جعفریان درباره جایگاه بانک اقتصاد نوین در اکوسیستمهای نوظهور نیز اینطور توضیح میدهد: «در سال ۱۴۰۴، بانک اقتصاد نوین حضور خود را در اکوسیستمهای نوظهور تقویت کرد و فراتر از یک بانک سنتی، نقش راهبردی در توسعه خدمات مالی دیجیتال ایفا کرد.»
در حوزه تأمین مالی زنجیره تأمین (SCF)، او از ایجاد زیرساخت نرمافزاری سخن میگوید که «همزمان حفظ پایداری عملیاتی و امکان ارائه خدمات ساختاریافته به شرکای تجاری و مشتریان خرد را فراهم میآورد.»
به گفته معاون فناوری اطلاعات بانک اقتصاد نوین، در حوزه TSP نیز این بانک از طریق شرکت «نوین معتمد اقتصاد ایرانیان (نما)» که بهتازگی فعالیت خود را آغاز کرده، «با ارائه خدمات مالیاتی سختافزاری و نرمافزاری نقش فعالی در اکوسیستم ایفا خواهد کرد و همافزایی میان نوآوری، زیرساخت و خدمات مشتری را تقویت کرده است.»
سه اولویت حیاتی ۱۴۰۵
به گفته جعفریان، برای سال پیش رو سه اولویت اصلی فناوری اطلاعات را تعیین کردهاند و در دستور کارشان قرار دادهاند: «نخست، تقویت بانکداری خرد برای ارائه خدمات گسترده، سریع و شخصیسازیشده. دوم، ارتقای تجربه دیجیتال برای نسل زد و کاربران فعال موبایل بهگونهای که بانک فراتر از ارائه سرویس، نقش راهبردی در زندگی مالی روزمره آنها ایفا کند. سوم، پیشگامی در نوآوری و اکوسیستم و همچنین حفظ و توسعه زیرساختهای مدرن و پایدار تا بانک بتواند در محیط دیجیتال پویا، خدمات خود را مستمر، مقیاسپذیر و امن ارائه دهد.»
او تأکید میکند این سه اولویت مکمل یکدیگرند و تحقق آنها «برای ادامه مسیر تحول و تثبیت جایگاه رقابتی بانک اقتصاد نوین حیاتی است.»
سنجش موفقیت: فقط درآمد کافی نیست
در ارزیابی موفقیت بانک اقتصاد نوین در بانکداری باز و خرد در سال ۱۴۰۵، جعفریان معتقد است که نمیتوان تنها به یک شاخص تکیه کرد. او در این خصوص میگوید:
«به عقیده من موفقیت بانک اقتصاد نوین در حوزه بانکداری باز و بانکداری خرد در سال ۱۴۰۵ را نمیتوان صرفاً با یک شاخص سنجید، چراکه مسیر تحول دیجیتال چندبعدی است و مجموعهای از معیارها در آن نقش دارند. شاخصهایی مانند درآمد، مقیاس و کیفیت سرویس همگی مهم و تأثیرگذار هستند و ما همه آنها را مدنظر قرار میدهیم. با این حال، در گام اول تمرکز ما بیشتر بر مقیاس و کیفیت سرویس است، زیرا بدون دسترسی گسترده کاربران و ارائه تجربهای پایدار و رضایتبخش، تحقق درآمد به شکل مؤثر ممکن نخواهد بود. علاوه بر این در دیدگاه من شاخصی که اهمیت زیادی دارد و به آن اشاره نشد، نوآوری است و بانک باید میزان نوآوری در خدمات و محصولات خود را نیز بهصورت مستمر بسنجد.»
۱۴۰۵؛ سال یک انتخاب سخت
در پایان، جعفریان ۱۴۰۵ را سال یک «انتخاب سخت» برای اقتصاد نوین توصیف میکند و میگوید: «به نظر من سال ۱۴۰۵ را میتوان سال یک انتخاب سخت برای بانک دانست، زیرا مسیر پیشرو، توسعه پایدار در شرایط عدم قطعیت خواهد بود. در این شرایط، هر تصمیم، هر گام و هر اقدام باید همزمان تحقق رشد و نوآوری، تابآوری و پایداری بانک را تضمین کند. برنامهریزی و اجرای پروژهها در چنین شرایطی پیچیدگی بالایی خواهد داشت و نیازمند سنجش دقیق ریسکها، اولویتبندی منابع و اطمینان از همراستایی هر اقدام با استراتژی کلان بانک است.»
او جمعبندی میکند که موفقیت در سال ۱۴۰۵ «نهتنها مستلزم اتخاذ تصمیمهای هوشمندانه، بلکه نیازمند استمرار، هماهنگی و تمرکز بر ایجاد ارزش پایدار در فضای اقتصادی و محیطی ایران خواهد بود.»
