عصر تراکنش ۱۰۰؛ محمدعلی حکیمایمانی، حقوقدان و پژوهشگر جرائم سایبری / استیبلکوینها بهعنوان رمزارزهایی که ارزششان به داراییهای کمنوسان مانند دلار آمریکا یا اوراق قرضه دولتی متصل است، یکی از بخشهای محبوب و درعینحال بحثبرانگیز صنعت رمزارزها محسوب میشوند. تا پیش از سال ۲۰۲۵، تنظیمگری این حوزه در آمریکا عمدتاً پراکنده بود و اغلب تحت مقررات بانکی، سازمان اوراق بهادار یا نهادهای دیگر انجام میشد.ما با تصویب قانون (Genius Act) در ژوئیه ۲۰۲۵ (National Innovation for U.S. Stablecoins Act، Guiding and Establishing)، نخستین چهارچوب قانونی فدرال گسترده برای استیبلکوینهای پرداختی ایجاد شد. در این مطلب به بررسی اهداف این چهارچوب قانونی، مزایا، چالشها و پیامدهای آن میپردازم.
اهداف و انگیزههای قانون
۱. شفافیت و امنیت در بازار استیبلکوینها: پیش از این، بازار استیبلکوینها با ریسک نقدشوندگی، پشتوانه ناسالم و ترس از افت ارزش مواجه بود. این قانون صادرکنندگان را موظف به حفظ ذخایر مشخص، افشای منظم و رعایت مقررات مشخص میکند تا اعتماد عمومی و مالی افزایش یابد.
۲. تعیین حدود تنظیمگری بانکی، مالی و نوآوری مالی: قانونگذار تلاش کرده است نوآوری در ابزارهای دیجیتال و فناوری بلاکچین را به رسمیت بشناسد و همزمان نهادهای مالی و نظارتی را درگیر مدیریت ریسک و ذخایر کند. این رویکرد، تلاشی برای ایجاد تعادل میان محافظت از مصرفکننده و توسعه نوآوری است.
۳. یکسانسازی مقررات میان فدرال و ایالتی: پیشتر تفاوت قوانین ایالتی موجب عدم قطعیت برای صادرکنندگان میشد. قانون جدید تلاش دارد میان تنظیمگری فدرال و نظارت ایالتی بر استیبلکوینها تعادل ایجاد کند.
۴. تقویت اعتبار دلار و سیستم مالی آمریکا: از مزایای قانون جدید این است که تقاضا برای داراییهای دولتی (Treasuries) را با پشتوانه دلار یا اوراق قرضه آمریکا افزایش میدهد و به تقویت نقش دلار در اقتصاد دیجیتال آمریکا کمک میکند.
مصادیق مهم مقررات و محدودیتها
۱. تعریف صادرکنندگان مجاز: در این قانون، صادرکنندگان استیبلکوین با عنوان «صادرکنندگان مجاز استیبلکوین پرداختی» تعریف شدهاند. این عنوان تنها به نهادهایی تعلق میگیرد که یا بانک هستند یا مؤسسه غیربانکی که تحت نظارت فدرال قرار دارد و مجوز لازم را دریافت کرده است.
۲. محدودیت در پرداخت سود به دارندگان: طبق مفاد قانون، استیبلکوینهای پرداختی نباید برای دارندگان خود سود یا بازدهی (Interest یا Yield) ایجاد کنند. هدف از این محدودیت آن است که استیبلکوین صرفاً نقش یک ابزار پرداخت و ذخیره ارزش را ایفا کند، نه یک ابزار سرمایهگذاری یا ابزار مالیِ دارای بهره.
۳. هماهنگی میان قوانین فدرال و ایالتی: هر ایالت میتواند چهارچوبهای نظارتی خاص خود را برای صدور استیبلکوین تدوین کند، اما این مقررات باید از نظر اصول و الزامات با قانون فدرال همسو باشند. در صورتی که یک ایالت قصد داشته باشد مجوز صدور استیبلکوین را به نهادهای خصوصی اعطا کند، لازم است ابتدا تأییدیه «کمیته هماهنگی مقررات استیبلکوین» را دریافت کند.
۴. محدودیت در عرضه و ارائه خدمات به کاربران آمریکایی: عرضه، فروش یا ارائه هرگونه خدمات مرتبط با استیبلکوین به شهروندان یا مقیمان ایالات متحده تنها زمانی مجاز است که آن استیبلکوین توسط یک صادرکننده دارای مجوز رسمی منتشر شده باشد. بنابراین، صرافیها و سایر ارائهدهندگان خدمات دارایی دیجیتال موظفاند از فهرست استیبلکوینهای مجاز پیروی و از معامله یا توزیع توکنهای غیرمجاز خودداری کنند.
مزایا و تأثیرات محتمل
۱. کاهش ریسک سیستماتیک: با الزام ذخایر شفاف و پشتوانه کمریسک، احتمال «ریزش ارزش استیبلکوین» کاهش مییابد و این امر به کاهش ریسکهایی کمک میکند که میتوانست بازار رمزارز را تحت فشار قرار دهد.
۲. افزایش اعتماد و استفاده گستردهتر: کسبوکارها و کاربران ممکن است با اتکا به چهارچوب قانونی روشن، اعتماد بیشتری به استیبلکوینها پیدا کنند. در نتیجه، کاربردهای استیبلکوین فراتر از معاملات تجاری رمزارزی رفته و وارد حوزه خدمات پرداخت واقعی و سایر خدمات مالی خواهد شد.
۳. فشار بیشتر برای استانداردسازی بینالمللی: زمانی که ایالات متحده چنین قانونی تصویب میکند، دولتها یا مؤسسات در کشورهای دیگر نیز ممکن است ناچار شوند مقررات خود را تقویت یا هماهنگ کنند تا صادرکنندگان یا کاربران بینالمللی استیبلکوین در هر حوزه قانونی از حمایت لازم برخوردار باشند.
۴. کاهش ابهام قانونی برای صادرکنندگان: شرکتهای فعال در حوزه بلاکچین که ارائهکننده استیبلکوینها بودند، اکنون مسیر اخذ مجوز و الزامات لازم را بهطور شفاف میدانند. این موضوع گامی مهم برای شفافسازی و کاهش احتمال وقوع تخلفات در این حوزه است.
چالشها و نقدها بر این قانون
۱. آزادی نوآوری در برابر مقررات سخت: الزام پشتوانه یکبهیک و ممنوعیت ارائه سود (Yield) ممکن است جذابیت استیبلکوین را در مقایسه با ابزارهای مالی سنتی کاهش دهد. همچنین برخی نوآوریها ممکن است محدود شوند یا هزینه رعایت مقررات برای صادرکنندگان افزایش یابد.
۲. رقابت با سیستم بانکی سنتی: بانکها ممکن است از این مقررات استقبال کنند، چون بخشی از چهارچوب مالی هستند؛ اما صادرکنندگان غیربانکی ممکن است با چالشهای جدی در انطباق با قوانین یا نیاز به سرمایه و نقدینگی بیشتر مواجه شوند.
۳. تأثیرات فرامرزی و رقابت بینالمللی: صادرکنندگان خارجی یا شرکتهای عرضهکننده استیبلکوین بینمرزی ناچارند مقررات فدرال آمریکا را نیز رعایت کنند. این الزام میتواند هزینه ورود به بازار را برای نهادهای بینالمللی افزایش دهد یا حتی باعث «خروج از بازار آمریکا» شود.
جمعبندی
قانون Genius Act نقطه عطفی در مقرراتگذاری استیبلکوینها در ایالات متحده محسوب میشود. این قانون نشان میدهد قانونگذار مایل است بازار رمزارز را جدی بگیرد و در عین حال ریسکهای مالی مربوط به مصرفکنندگان را نیز کاهش دهد.
