عصر تراکنش ۱۰۱ / بهمنماه برای هاست ایران صرفاً یک تاریخ تقویمی نیست؛ سالگرد مسیری است که از اوایل دهه ۸۰ با یک تیم سهنفره آغاز شد و امروز به یکی از بازیگران شناختهشده زیرساخت میزبانی و رایانش ابری کشور رسیده است. در این گفتوگو، فرشاد اسماعیلیان، مدیرعامل هاست ایران، از ایستگاهها و نقاط عطف این مسیر میگوید؛ از تجربههای اولیه تحریم و ورود به میزبانی داخلی گرفته تا تصمیمهای کلیدی سالهای ۱۳۸۷ و ۱۳۸۸، آغاز ساخت دیتاسنتر اختصاصی، حرکت تدریجی به سمت محصولمحوری و دریافت مجوز دانشبنیان.
همزمان، نگاهی هم به یک سال گذشته انداختهایم؛ دورهای که اسماعیلیان از آن با عنوان «سال آمادهسازی برای آینده» یاد میکند؛ سالی که با آزمونهایی مانند جنگ ۱۲ روزه، توسعه دیتاسنترهای داخلی و خارجی و آمادهسازی زیرساخت برای ارائه خدمات مبتنی بر هوش مصنوعی همراه بوده است. او تأکید میکند چشمانداز هاست ایران برای تبدیل شدن به یکی از سه برند مرجع در ایران در حوزه میزبانی و رایانش ابری، نه یک هدف کوتاهمدت، بلکه مسیری مرحلهای و پیوسته است؛ مسیری که به گفته خودش، امروز هاست ایران را نه در نقطه پایان، بلکه در میانه راه تحقق یک چشمانداز جهانی قرار داده است. در ادامه، روایتی از بیش از دو دهه فعالیت هاست ایران را میخوانید.
از یک تیم سهنفره تا زیرساخت ابری یکپارچه
فرشاد اسماعیلیان روایت تاریخچه هاست ایران را از اوایل دهه ۸۰ آغاز میکند؛ زمانی که این شرکت با یک شروع ساده اما پرانرژی شکل گرفت. به گفته او، فعالیت هاست ایران بین سالهای ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۳ و با فروش هاست خارج از ایران، بهصورت آنلاین و با تیمی کوچک سهنفره آغاز شد. خیلی زود، اولین دفتر کوچک راهاندازی شد و همزمان، اولین تجربه تحریم نیز رقم خورد؛ تجربهای که به گفته مدیرعامل هاست ایران، بعدها نقش مهمی در شکلگیری نگاه مستقل و آیندهمحور این مجموعه ایفا کرد.
او توضیح میدهد که در ادامه مسیر، با ثبت رسمی شرکت و خرید اولین سرورها، هاست ایران بهتدریج وارد حوزه میزبانی داخلی شدند: «همکاری با جامعه جوملای فارسی و میزبانی وبسایتهای شناختهشدهای مانند P30Download به رزومه کاری ما اضافه شد، اما نقطه عطف واقعی، تصمیم ما در سالهای ۱۳۸۷ و ۱۳۸۸ بود؛ زمانی که تمرکز جدیتری بر زیرساخت میزبان داخلی و توسعه نیروی انسانی گذاشتیم. این تصمیم، زمینهساز رشد پایدار شرکت شد.»
در همین راستا، در سال ۱۳۸۹ ساخت دیتاسنتر اختصاصی هاست ایران آغاز شد و شرکت وارد مرحلهای تازه شد. او میگوید: «این مسیر در دهه ۹۰ با راهاندازی دیتاسنتر، گسترش تیمهای تخصصی، توسعه راهکارهای نرمافزاری، توسعه خدمات ابری و حرکت به سمت محصولمحوری ادامه پیدا کرد. دریافت مجوز دانشبنیان در سال ۱۴۰۰ نتیجه طبیعی همین روند تدریجی و دانشمحور بود. امروز هاست ایران با زیرساخت ابری یکپارچه، دیتاسنترهای اختصاصی و بیش از ۲۵۰ هزار مشتری، حاصل بیش از دو دهه یادگیری، نوآوری و اعتماد به توان متخصصان داخلی است.»
یک سال گذشته؛ تمرکز بر آمادهسازی برای آینده
مدیرعامل هاست ایران میگوید، یک سال گذشته بیش از هر چیز برای این شرکت «سال آمادهسازی برای آینده» بود. به گفته او، مهمترین اقدام هاست ایران در این بازه، تمدید مجوز دانشبنیان بوده است؛ مجوزی که نه صرفاً بهعنوان یک تأیید حقوقی، بلکه بهعنوان نشانهای از تداوم مسیر توسعه فناوری، محصولمحوری و سرمایهگذاری بر دانش فنی داخلی اهمیت دارد.
او در ادامه به تجربه «جنگ ۱۲ روزه» و شرایط ناپایدار کشور اشاره میکند و آن را آزمونی مهم برای تابآوری زیرساخت و تیمهای عملیاتی هاست ایران میداند. به گفته اسماعیلیان، حفظ پایداری سرویسها در چنین شرایطی، نقش مهمی در تقویت اعتماد مشتریان و جایگاه این شرکت داشت. او توضیح میدهد:
«از نظر فنی، راهاندازی و گسترش دیتاسنتر در لوکیشنهای جدید داخلی و خارجی، یکی از پروژههای کلیدی سال گذشته بوده است؛ اقدامی که هم ظرفیت میزبانی را افزایش داده و هم انعطافپذیری زیرساختهای میزبانی در سبد خدمات را ارتقا داده است. همزمان، توسعه زیرساخت در کشورهای دیگر، مسیر ارائه خدمات فرامرزی و همکاریهای بینالمللی را هموارتر کرده است. همچنین بخش مهمی از تمرکز ما در سال گذشته صرف بهروزرسانی زیرساختها و آمادهسازی بستر فنی و زیرساخت موردنیاز برای ارائه خدمات مبتنی بر هوش مصنوعی شد؛ تصمیمی راهبردی که بهطور مستقیم بر جایگاه آینده هاست ایران در بازار خدمات ابری و نوآورانه اثر خواهد گذاشت.»
تبدیل شدن به یکی از سه برند مرجع در خدمات میزبانی و رایانش ابری
به گفته اسماعیلیان، چشمانداز هاست ایران برای تبدیل شدن به یکی از سه برند مرجع در ایران در خدمات میزبانی و رایانش ابری یک هدف کوتاهمدت نبوده و نیست؛ بلکه مسیری مرحلهای و پیوسته است. او میگوید: «امروز، بعد از این سالها، خودمان را در مرحله تثبیت زیرساخت و آمادهسازی برای مقیاس جهانی میبینیم. در این مسیر، راهاندازی و گسترش دیتاسنتر در لوکیشنهای جدید داخلی و خارجی، یکی از مهمترین گامها بوده است؛ اقدامی که امکان ارائه خدمات پایدارتر و منعطفتر را در سطح منطقه فراهم میکند. همزمان، راهاندازی زیرساخت ابری در منطقه ویژه اقتصادی پیام توسعه خدمات و پاسخگویی به نیازهای متنوع بازار را ممکن ساخته است.»
او میگوید که از نظر فنی، تمرکز جدی آنها بر توسعه و بهروزرسانی مداوم زیرساختها بوده تا بتوانند پاسخگوی نیازهای رو به رشد کسبوکارها باشند: «در کنار آن، آمادهسازی زیرساخت برای ارائه خدمات مبتنی بر هوش مصنوعی، بخشی از نگاه آیندهمحور هاست ایران است؛ نگاهی که ما را از یک ارائهدهنده سرویس به یک بستر فناوری تبدیل میکند. در نهایت، ارائه محصولات جدید و هدفمند، متناسب با نیاز بازار، به ما کمک کرده است تا امروز خودمان را نه در نقطه پایان، بلکه در میانه مسیر تحقق این چشمانداز جهانی ببینیم.»
تغییر نیاز کاربران و تطبیق سبد خدمات
اسماعیلیان درباره تغییرات نیاز کاربران در سال گذشته میگوید یکی از مهمترین تغییرات، افزایش حساسیت به هزینههای بسترهای مجازی کسبوکارها بوده است؛ موضوعی که تحت تأثیر تورم و شرایط اقتصادی بهوضوح احساس میشد. به گفته او، کسبوکارها بیش از گذشته بهدنبال راهکارهایی بودند که بتوانند حضور آنلاین خود در بازار را با هزینه کمتر حفظ کنند، بدون آنکه کیفیت و پایداری خدمات کاهش پیدا کند. بهعبارت سادهتر، انتظار کاربران استفاده از سرویسهایی مقرونبهصرفه، منعطف و قابلاعتماد بود.
او در خصوص این موضوع و راهکارهای هاست ایران اینطور توضیح میدهد: «در پاسخ به این تغییر، سبد محصولات هاست ایران متناسب با شرایط اقتصادی و با تمرکز بر حفظ کیفیت و امکان مدیریت بهتر هزینهها برای کسبوکارها بازطراحی شد. معرفی «سپر تورمی» بهعنوان راهکاری برای کاهش اثر تورم، امکان بهرهمندی از تخفیف طرحهای سالیانه تا ۵۵ درصد را برای مشتریان فراهم کرد. همچنین طرح اجاره به شرط تملیک سرور اختصاصی، به سازمانها و کسبوکارها اجازه داد زیرساخت خود را به نسلهای جدید سرور ارتقا دهند و هزینه آن را بهصورت اقساطی پرداخت کنند، در حالی که مالکیت سرور از ابتدای دوره به نام مشتری ثبت میشود.»
او تأکید میکند که این رویکردها به مشتریان کمک کرده است با سرمایهگذاری مرحلهای و قابلکنترل، مسیر رشد زیرساخت دیجیتال خود را حتی در شرایط اقتصادی دشوار ادامه دهند. در عین حال، افزایش هزینههای عملیاتی، هاست ایران را به سمت بهینهسازی زیرساختها و مدیریت دقیقتر منابع سوق داده تا تعادل میان قیمت و کیفیت خدمات حفظ شود.
رضایت مشتری؛ فراتر از یک عدد
مدیرعامل هاست ایران معتقد است رضایت مشتری یک شاخص انتزاعی یا صرفاً عددی برای آنها نیست، بلکه نتیجه یک فرایند مستمر و چندلایه است: «به همین دلیل، سنجش رضایت مشتری در هاست ایران بهصورت ساختارمند و از کانالهای مختلف انجام میشود.»
او توضیح میدهد که در سطح سازمانی، یک تیم اختصاصی برای سنجش رضایت مشتری فعال است که وظیفه آن تحلیل منظم تجربه کاربران و تبدیل بازخوردها به دادههای قابل اقدام است. این تیم از طریق نظرسنجیهای دورهای، تماسهای تلفنی و پرسشنامههای هدفمند، ارتباط مستقیم و فعالی با مشتریان برقرار میکند تا تصویر دقیقی از کیفیت خدمات و انتظارات کاربران داشته باشد: «در کنار این روشها، بازخوردهای دریافتی از شبکههای اجتماعی نیز برای ما اهمیت بالایی دارد، چرا که بازتابی سریع و صادقانه از تجربه واقعی کاربران است. مجموع این کانالها به ما کمک میکند رضایت مشتری را بهعنوان یک روند پویا رصد کنیم و بهبود مستمر خدمات و نوآوری کارکنان را بر اساس صدای واقعی مشتریان پیش ببریم.»
بلوغ خدمات ابری و فاصله تا رقابت جهانی
به گفته اسماعیلیان، خدمات ابری هاست ایران امروز در مرحله بلوغ عملیاتی و تثبیت فنی قرار دارد؛ مرحلهای که زیرساخت پایدار، تنوع سرویسها و تجربه ارائه خدمات در مقیاس بالا شکل گرفته است: «با این حال، رقابت جدی در سطح جهانی همچنان نیازمند عبور از چالشهای ساختاری و توسعه سبد محصولات است.»
او به فاصله معنادار سرمایهگذاری نسبت به بازیگران بزرگ این صنعت، محدودیتها و قوانین داخلی، چالشهای احراز هویت، تحریمها و دشواری تأمین تجهیزات زیرساختی اشاره میکند و میگوید: «در مقایسه با بازیگران بزرگ این صنعت، فاصله معناداری از نظر حجم سرمایهگذاری وجود دارد. از سوی دیگر، محدودیتها و قوانین داخلی، بهویژه در حوزههایی مانند احراز هویت، در کنار تحریمها، تأمین تجهیزات زیرساختی و فناوریهای پایه را پیچیدهتر و پرهزینهتر کرده و ورود مستقیم به بازارهای بینالمللی را با محدودیتهای جدی مواجه ساخته است. با وجود این شرایط، مسیر رشد هاست ایران متوقف نشده است. راهاندازی و توسعه دیتاسنترها در لوکیشنهای جدید داخلی و خارجی، به افزایش تابآوری زیرساخت و نزدیکشدن به استانداردهای بینالمللی کمک کرده است. همزمان، توسعه همکاریها و روابط خارجی با برخی کشورها، زمینه حضور تدریجی و هدفمند در فضای فرامرزی را فراهم کرده است.»
در کنار این اقدامات، طبق صحبتهای اسماعیلیان، افزایش سرمایهگذاری و تمرکز بر توسعه زیرساختهای GPU، زیرساخت ابری و راهاندازی سرویسهای PaaS را میتوان از مهمترین گامهای آیندهمحور هاست ایران دانست؛ اقداماتی که از تأمین توان پردازشی و ذخیرهسازی آغاز میشود و تا طراحی سرویسهای متناسب با نیاز کسبوکارهای دادهمحور ادامه پیدا میکند.
مشتریان اصلی هاست ایران
به گفته مدیرعامل هاست ایران، بیشترین مشتریان این شرکت را طراحان سایت و برنامهنویسان بهعنوان اشخاص حقیقی تشکیل میدهند. شرکتها و سازمانهای خصوصی حدود ۱۵ درصد و شرکتها و ارگانهای دولتی کمتر از ۵ درصد سهم دارند: «طراحان سایت، بهویژه فریلنسرها و آژانسهای طراحی، بیشترین استفاده را از سرویسهای میزبانی پایدار، پنلهای کاربرپسند و محصولات اقتصادی هاست ایران میبرند. از آنجا که بخش عمده خدمات بهصورت Self-Service ارائه میشود، و همچنین بهدلیل دسترسی به زیرساختهای منعطف، سرویسهای ابری، ماهیت APIمحور برخی خدمات و امکان مقیاسپذیری، راهاندازی سریع، پشتیبانی در دسترس و امکان مدیریت همزمان چند پروژه، برای این گروه مزیت مهمی محسوب میشود.»
او صحبتهایش را در این خصوص اینطور ادامه میدهد: «در سطحی بالاتر، شرکتها و سازمانهای خصوصی و همچنین برخی ارگانهای دولتی، بهدلیل پایداری، امنیت، زیرساخت داخلی، پشتیبانی ساختیافته و انطباق با الزامات حاکمیتی از جمله مجوز افتا، مجوز خدمات ابری از وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و گواهی صلاحیت انفورماتیک از خدمات هاست ایران بهره میبرند. با توجه به Self-Service بودن اغلب سرویسها، ارائه خدمات به ارگانها و سازمانهای دولتی سهم بازار کمتری داریم.»
نقشهای کمتر دیدهشده هاست ایران در اکوسیستم دیجیتال کشور
فرشاد اسماعیلیان معتقد است بخشی از نقش هاست ایران در رشد اکوسیستم دیجیتال کشور، در آمارهای رسمی دیده نمیشود. به گفته او، سرمایهگذاری مستمر هاست ایران روی زیرساختهای فناوری و دیتاسنترهای اختصاصی باعث شده هزاران طراح، توسعهدهنده و شرکت بتوانند بدون درگیر شدن با پیچیدگیهای فنی زیرساخت، تمرکز خود را بر توسعه محصول و بازار بگذارند: «این نقش توانمندساز، اگرچه کمتر در گزارشها منعکس شده، اما یکی از پایههای شکلگیری و رشد تدریجی اکوسیستم دیجیتال کشور بوده است.»
او در ادامه به نقش حمایتی هاست ایران در اکوسیستم اشاره میکند و میگوید: «تلاش کردیم حضور فعالی در این حوزه داشته باشیم؛ از همکاری با سازمان فناوری اطلاعات در طرحهای حمایتی گرفته تا ارائه تخفیف به شرکتهای خلاق و دانشبنیان و حضور و حمایت از کسبوکارهای نوپا در رویدادهای تخصصی. این اقدامات اگرچه کمتر رسانهای شدهاند، اما در عمل به کاهش موانع ورود و رشد کسبوکارهای نوپا کمک کردهاند.»
مدیرعامل هاست ایران یکی دیگر از نقشهای کمتر دیدهشده این شرکت را پایداری خدمات و همراهی عملی با کسبوکارها در شرایط بحرانی و پیک مصرف میداند. او توضیح میدهد که چه در مقاطع بحرانی مانند جنگ ۱۲ روزه، که حفظ پایداری سرویسها برای جلوگیری از آسیب به کسبوکارها اهمیت حیاتی داشت، و چه در بازههای پرترافیکی مانند شب یلدا یا بلکفرایدی، با فراهمسازی امکان مقیاسپذیری سریع و ارائه پشتیبانی اختصاصی، تلاش شده سرویسها بدون اختلال پاسخگوی افزایش بار باشند.
چالشهای یک شرکت زیرساختی در ایران امروز
اسماعیلیان میگوید برای یک شرکت زیرساختی مانند هاست ایران، چالشها معمولاً ترکیبی از عوامل اقتصادی، محدودیتهای بیرونی و سیاستگذاریهاست. او توضیح میدهد:
«تورم یکی از جدیترین فشارهای سالهای اخیر بوده است؛ چرا که افزایش مداوم هزینهها، هم توان سرمایهگذاری شرکت را تحت تأثیر قرار میدهد و هم قدرت خرید مشتریان را کاهش میدهد و در نتیجه، حفظ تعادل میان قیمت و کیفیت خدمات را دشوارتر میکند. در کنار آن، تحریمها همچنان یکی از چالشهای ساختاری این صنعت بهشمار میروند. دسترسی دشوار و پرهزینه به تأمینکنندگان تجهیزات زیرساختی، قطعات تخصصی و فناوریهای بهروز، فرایند توسعه دیتاسنترها و نوسازی زیرساخت را زمانبر و پیچیده کرده است؛ موضوعی که برای کسبوکارهایی که باید همواره همگام با استانداردهای جهانی حرکت کنند، یک محدودیت جدی محسوب میشود.»
اسماعیلیان همچنین به کمبود حمایتهای هدفمند از کسبوکارهای زیرساختی اشاره میکند و میگوید در چنین شرایطی، بخش قابلتوجهی از بار توسعه صرفاً بر دوش بخش خصوصی قرار گرفته؛ در حالی که این حوزه نقشی پایهای و زیربنایی در رشد اقتصاد دیجیتال دارد: «در همین راستا، تصمیمات و سیاستهای دولتی نیز گاهی بهدلیل تغییرات ناگهانی یا نبود ثبات کافی، تأثیر مستقیم و قابلتوجهی بر برنامهریزیهای بلندمدت شرکتهای زیرساختی میگذارند. از طرفی، کمبود نیروی انسانی متخصص، چه بهدلیل مهاجرت و چه بهدلیل کاهش صرفه اقتصادی فعالیت، به یکی از چالشهای جدی سالهای اخیر تبدیل شده و تأمین و حفظ سرمایه انسانی را دشوارتر کرده است. با وجود همه این چالشها، مدیریت پایدار، نگاه بلندمدت و اتکا به دانش فنی داخلی مهمترین ابزار ما برای ادامه مسیر و عبور تدریجی از این موانع بوده است.»
برنامههای کلیدی هاست ایران در افق یک تا دو سال آینده
مدیرعامل هاست ایران میگوید نخستین محور برنامههای پیشرویشان، افزایش سهم بازار و تثبیت جایگاه در بازار داخلی است؛ آن هم با تمرکز بر ارائه محصولات متنوع، اقتصادی و باکیفیت. او توضیح میدهد: «در کنار آن، ورود عمیقتر به حوزه زیرساخت هوش مصنوعی و فراهمسازی بسترهای پردازشی و ذخیرهسازی متناسب با نیاز کسبوکارهای دادهمحور، بهعنوان یک گام راهبردی برای ایجاد مزیت رقابتی بلندمدت دنبال میشود.
دومین محور، راهاندازی و توسعه سرویسهای PaaS برای تکمیل سبد سرویسهای ابری هاست ایران است؛ بهگونهای که مشتریان بتوانند کلیه نیازمندیهای ابری خود را در هاست ایران تهیه کنند. سومین برنامه کلیدی ما، راهاندازی مدل همکاری در فروش است. این رویکرد به شرکتها، تیمهای فنی و فعالان اکوسیستم دیجیتال امکان میدهد بدون دغدغه تأمین، نگهداری و مدیریت زیرساخت، به درآمد برسند. همکاری در فروش، علاوه بر ایجاد یک منبع درآمد پایدار برای شرکا، به هاست ایران کمک میکند شبکه توزیع گستردهتر و انعطافپذیرتری در بازار ایجاد کند و خدمات خود را سریعتر و هدفمندتر به دست مشتریان نهایی برساند.»
