عصر تراکنش ۱۰۲ و ۱۰۳ / در سالهای اخیر، نشانههای فرسایش تدریجی سلطه دلار آمریکا بر اقتصاد جهانی بیش از هر زمان دیگری آشکار شده است. مقالهای با عنوان « The Day of the Dollar Has Almost Come to an End» که در شماره زمستان ۲۰۲۵ مجله WIRED UK منتشر شده، به بررسی همین روند میپردازد. این گزارش توضیح میدهد که اگرچه دلار همچنان ارز غالب در تجارت و ذخایر ارزی جهان است، اما زیر پوست نظام مالی جهانی، تغییراتی جدی در حال شکلگیری است. سهم دلار از ذخایر جهانی که در سال ۱۹۹۹ حدود ۷۲ درصد بود، اکنون به حدود ۵۸ درصد کاهش یافته است.
در همین حال، تجارتهای دوجانبه بدون استفاده از دلار در حال افزایشاند؛ از تجارت چین و روسیه با یوآن و روبل گرفته تا گسترش استفاده از سیستم پرداخت CIPS چین به جای سوئیفت. کشورهای بریکس نیز به دنبال ایجاد سازوکارهای تسویه مستقل از دلار هستند. همزمان، کسری بودجه ۱.۹ تریلیون دلاری آمریکا و رشد بدهی عمومی، فشار مضاعفی بر اعتماد جهانی به این ارز وارد کرده است. حتی بازار اوراق خزانه آمریکا که همواره امنترین دارایی جهان تلقی میشد، دیگر آن اجماع پیشین را ندارد.
در این میان، استیبلکوینها و زیرساختهای پرداخت دیجیتال میتوانند به رقبای بالقوه دلار بدل شوند. اگر ارزهای دیجیتال چندارزی یا غیر دلاری گسترش یابند، ممکن است شبکههای تسویهای شکل بگیرد که وابستگی به دلار را کاهش دهد. این مقاله نتیجه میگیرد که سقوط ناگهانی در کار نیست، اما «ترکها در حال گسترشاند» و ۲۰۲۶ میتواند نقطه عطفی مهم باشد.
وقتی تجارت جهانی بدون دلار جلو میرود
در سال ۲۰۲۶، آنچه میتواند سرعت افول دلار را بیشتر کند، رشد سامانههای پرداخت جایگزین است؛ بهویژه در بازارهای نوظهور. بانکهای مرکزی چین، هنگکنگ، تایلند و امارات در حال همکاری برای ایجاد سیستمی هستند که امکان تسویه فوری میان کشورها را با ارزهای محلی فراهم کند. همزمان، کشورهای بریکس نیز بهدنبال سازوکاری برای پرداختهای فرامرزی بدون دلارند. اگر این شبکهها مقیاس بگیرند، بخشی از تجارت جهانی میتواند از مدار دلار خارج شود.
