عصر تراکنش ۱۰۴ / در روزهایی که از دهه اول اسفندماه ۱۴۰۴، صدای انفجار از نزدیک شنیده میشد، خیابانها خلوت و ترس در چهره همه نمایان بود، یک پدیده شگفتانگیز در حال رخ دادن بود: مردم همچنان خرید میکردند، حقوق میگرفتند، قبض میدادند و پول جابهجا میکردند. این تداوم «زندگی عادی» در میانه جنگ، اتفاقی نبود. پشت صحنه این آرامش ظاهری، صنعت بانکداری و پرداخت کشور ایستاده بود؛ صنعتی که نه تنها از کار نیفتاد، بلکه در سختترین لحظات نیز چرخید.
باید صراحتاً اعلام کرد: صنعت بانکی و پرداخت ایران در این جنگ، نمره قبولی بسیار خوبی گرفت و عملکردی عالی از خود به نمایش گذاشت. این نمره، حاصل ایستادن جانبرکفانه هزاران کارمند در شعب بانکها و شرکتهای پرداخت است؛ زنان و مردانی که در بهبوهه انفجارها، مسیر برعکس را رفتند و به جای فرار به سوی امنترین نقطه، سر کار آمدند تا زنجیره حیاتی شبکه بانکی و پرداخت کشور قطع نشود.
حضور در دل خطر: شعب بانکی در منطقه جنگی
از اسفند ۱۴۰۴ که کشور وارد مرحله جدیدی از درگیری مستقیم و ناامنی گسترده شد، یکی از مهمترین آزمونها برای زیرساختهای حیاتی کشور، بانکها بودند. برخلاف تمام پیشبینیهای بدبینانه، شعب بانکی بهطور کامل تعطیل نشدند و کارکنان شعب با وجود شرایط جنگی و خطرات جانی، پشت باجهها ماندند. همچنین خدمات پایه بانکی بدون وقفه ادامه یافت. مردم میتوانستند در همان روزهایی که مدام صدای انفجار در سطح شهر میشنیدیم، وارد شعبه شوند و امور مالی خود را انجام دهند.
علاوه بر این، جان بر کف بودن کارکنان صنعت بانکی کشور، نه یک شعار که یک واقعیت روزانه بود. هزاران کارمند بانکها در این مدت، هر روز صبح علی رغم نگرانی خانوادهشان راهی محل کارشان میشدند. این پایداری، یکی از شاخصهای اصلی آن نمره قبولی عالی محسوب میشود.
پشت صحنه: کارکنان ستاد بانکها
اگر شعب بانکی چهره آشکار شبکه بانکی هستند، بخش ستاد بانکها و تیمهای پشتیبانی، قلب تپنده پنهان ماجرا بودند. این همان «کار نادیده» (مدیریت ریسک، تداوم کسبوکار، امنیت شبکه و پشتیبانی فناوری اطلاعات) است که باعث شد عملکرد صنعت بانکی کشور، نمرهای عالی دریافت کند. در شرایطی که یک اختلال کوچک میتوانست کل کشور را فلج کند، این فعالان گمنام با تلاش شبانهروزی، آرامش را به جامعه هدیه دادند.
حمله سایبری به دو بانک سپه و ملی
در صنعت بانکی، علیرغم حملات سایبری و فیزیکی صورت گرفته، ارائه خدمات بانکی و سرویسها تداوم پیدا کرد. طبق صحبتهای مسعود پشمچی، معاون نظام پرداخت و فناوریهای نوین بانک مرکزی، دو بانک سپه و ملی به طور خاص مورد حمله سایبری و فیزیکی دشمنان قرار گرفتند که مسئولان در سریعترین زمان ممکن مشکل را رفع کردند و تمام خدمات در دوران جنگ رمضان بدون وقفه ادامه پیدا کرد که این نشان از ایثارگری و از خودگذشتگی کارکنان این صنعت است.
چرا عملکرد صنعت بانکی، «عالی» ارزیابی میشود؟
برای درک عمق این موفقیت، باید توجه داشته باشیم که در شرایط جنگ، تهدیدها دوگانه بودند: تهدید فیزیکی که انفجار نزدیک شعب، ناامنی مسیر تردد کارکنان، حضور بیوقفه کارمندان در محل کار و باز ماندن درب شعب را شامل میشود و تهدید سایبری که حملات سنگینی را در این مدت به زیرساختهای شبکه بانکی و چند بانک کشور و مراکز داده شاهد بودیم که عبور از این حملات بدون اختلال محسوسی جز در دو بانک، رخ داد.
در واقع معیارهای موفقیت که منجر به نمره قبولی بسیار خوب شد را میتوانیم به دو بخش اصلی تقسیم کنیم. اولی دسترسی بیوقفه به پول و خدمات مالی که مردم هیچ روزی را تجربه نکردند که نتوانند وجهی برداشت کنند یا پرداختی انجام دهند. و دومی حفظ امنیت روانی جامعه بود، یعنی دانستن اینکه «چرخ زندگی» از کار نیفتاده، بزرگترین آرامش را در دل بحران به مردم داد.
قهرمانان گمنام این جنگ
رسانهها و روایتهای رسمی معمولاً قهرمانان را در میدان نبرد جستوجو میکنند. اما تجربه جنگ اخیر نشان داد که قهرمانان واقعی، پشت باجههای ساده و پشت مانیتورها هستند که این نمره عالی را رقم زدند. کارمند شعبه بانک، تیم امنیت شبکه، راننده خودروی حمل اسکناس و… این افراد نامشان در جایی ثبت نمیشود. افرادی که نه به دنبال شهرت هستند و نه انتظار تقدیر دارند. تنها یک چیز آنها را به کار واداشته: حس مسئولیت. همان حسی که میگوید اگر من نیایم، یک صف طولانیتر میشود، یک اضطراب بیشتر به جامعه تزریق میشود.
تأیید نمره عالی
شبکه بانکی ایران در جنگی که از اسفندماه ۱۴۰۴ آغاز شده و تا امروز ادامه دارد، با سربلندی از آزمون سخت پایداری بیرون آمده است. با اطمینان کامل میتوان گفت: نمره این شبکه نه «قبولی ساده»، بلکه «قبولی بسیار خوب و عالی» است. دلایل کسب این نمره عالی نیز تابآوری انسانی، تابآوری فنی و تابآوری اجتماعی است که حفظ اعتماد عمومی به سیستم پولی کشور در بدترین شرایط را فراهم کرد.
