عصر تراکنش ۱۰۵ / وقتی اتحاد جماهیر شوروی فروپاشید، ازبکستان فقط با مسئله ساختن یک کشور جدید روبه‌رو نبود؛ باید برای پولش هم تصمیم می‌گرفت. مدتی بعد از استقلال، روبل هنوز در کشور استفاده می‌شد، اما این وضعیت ماندگار نبود. پاییز ۱۹۹۳، ازبکستان نخستین «سوم» را معرفی کرد؛ پولی که از همان ابتدا قرار نبود دائمی باشد. شاید به همین دلیل هم اسکناس‌هایش ظاهر ساده‌ای داشتند؛ تقریباً همه آنها در رو نشان ملی کشور را داشتند و پشتشان تصویری از مدرسه شیر‌دار میدان ریگستان سمرقند دیده می‌شد. حتی سکه‌ای هم برای این پول منتشر نشد.

این دوره انتقالی عمر کوتاهی داشت. کمتر از یک سال بعد، در ژوئیه ۱۹۹۴، «سوم جدید» معرفی شد؛ هر سوم جدید معادل هزار سوم قدیمی بود. از آنجا به بعد، تورم به بخش جدانشدنی داستان پول ازبکستان تبدیل شد. ارزش پول کاهش پیدا کرد، اسکناس‌ها درشت‌تر شدند و مردم سال‌ها مجبور بودند حجم زیادی اسکناس حمل کنند. امروز اما اسکناس‌های ۵۰ هزار، ۱۰۰ هزار و حتی ۲۰۰ هزار سومی در گردش‌اند؛ پولی که هنوز هم داستانش با تغییر و اصلاحات ادامه دارد.

روی اسکناس ۲۰۰۰ سوم، ارگ بخارا در کنار نقشه مسیرهای کاروانی و نقش‌ونگارهای پارچه سنتی «اطلس» دیده می‌شود؛ ترکیبی از تجارت، معماری و هویت بومی. پشت اسکناس ویرانه‌های باستانی و مسیرهای قدیمی جاده ابریشم به‌تصویر کشیده شده است.

نمای مدرسه شیردر سمرقند در مرکز اسکناس ۵۰۰۰ سوم قرار گرفته؛ بنایی که قرن‌هاست به یکی از نمادهای معماری ازبکستان تبدیل شده است. پشت آن، بقایای باستانی افراسیاب و مجموعه‌ای از کوزه‌ها و ظروف سفالی تاریخی دیده می‌شوند؛ روایتی از تمدنی کهن زیر لایه‌های خاک.

جاده ابریشم و مدرسه کوکلداش تاشکند روی اسکناس ۱۰۰۰۰ سوم کنار هم قرار گرفته‌اند. در پشت، آثار باستانی شوش‌تپه و مجموعه‌ای از سفال‌ها و ابزارهای زندگی روزمره دیده می‌شوند.

روی اسکناس ۲۰۰۰۰ سوم، محوطه باستانی کوی‌قریلغان‌قلعه در کنار مسیرهای کاروانی و نقوش پارچه‌ای سنتی دیده می‌شود؛ ترکیبی از تاریخ و هنر. پشت اسکناس با سفال‌های تاریخی نواحی آرال و خزر و طرح‌های گلدوزی سنتی تزئین شده؛ جایی که میراث فرهنگی حرف اول را می‌زند.

آرامگاه حکیم ترمذی روی اسکناس ۵۰۰۰۰ سوم دیده می‌شود؛ شخصیتی که نامش با تاریخ و عرفان منطقه گره خورده است. در پشت، محوطه باستانی فیاض‌تپه، یک کبوتر در حال پرواز و سفالینه‌های تاریخی قرار گرفته‌اند.

روی اسکناس ۱۰۰۰۰۰ سوم، شهر تاریخی ایچان‌قلعه خیوه و مسیرهای بازرگانی قدیمی دیده می‌شوند؛ شهری که هنوز هم شبیه موزه‌ای زنده است. پشت آن تصویری از دژ باستانی آنگکاقلعه، سکه‌های نقره‌ای قدیمی و سفالینه‌های خوارزم دیده می‌شود؛ روایتی از تاریخ هزارساله منطقه.

بزرگ‌ترین اسکناس ازبکستان با کاخ خان خوقند آغاز می‌شود؛ ساختمانی باشکوه که یادآور دوران حکومت خانات فرغانه است. پشت اسکناس به شهر باستانی اخسیکنت می‌رسد؛ جایی که انار، مار دوسر و کاسه‌های سفالی در کنار هم، نمادهای تاریخ و فرهنگ فرغانه را روایت می‌کنند.