عصر تراکنش ۱۰۵ / داستان لیر از سال ۱۸۴۴ و دوران امپراتوری عثمانی آغاز میشود؛ زمانی که «لیر عثمانی» به پول رسمی این سرزمین تبدیل شد. با تأسیس جمهوری ترکیه در سال ۱۹۲۳، لیر جدید جایگزین پول دوران عثمانی شد و به نمادی از کشور تازهتأسیس ترکیه تبدیل شد. از همان سالهای نخست، تصویر مصطفی کمال آتاتورک، بنیانگذار جمهوری ترکیه، روی اسکناسها نقش بست؛ تصویری که هنوز هم مهمترین عنصر طراحی پول این کشور به شمار میرود.
اما شاید مهمترین فصل تاریخ لیر، سالهای تورم شدید در دهههای ۱۹۸۰، ۱۹۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰ باشد. ارزش پول ملی ترکیه آنقدر سقوط کرد که برای خرید یک دلار آمریکا باید بیش از یک میلیون لیر پرداخت میشد. سرانجام در سال ۲۰۰۵ دولت ترکیه با حذف شش صفر از پول ملی، «لیر جدید» را معرفی کرد و یکی از بزرگترین اصلاحات پولی جهان را رقم زد. امروز اسکناسهای ترکیه فقط روایتگر اقتصاد این کشور نیستند. پشت هر کدام از آنها چهره دانشمندان، نویسندگان و شخصیتهای فرهنگی برجسته ترکیه دیده میشود؛ گویی هر اسکناس، صفحهای کوچک از تاریخ و هویت معاصر این کشور را در خود جای داده است.
| واحد پول | لیر ترکیه |
| نماد | TL ، ₺ |
| بانک مرکزی | بانک مرکزی جمهوری ترکیه |
| چاپکننده پول | چاپخانه اسکناس بانک مرکزی جمهوری ترکیه |
| نرخ تورم | ۳۲٫۶۱ درصد (می ۲۰۲۶) |
| جنس اسکناس | کاغذی |
| جمعیت | ۸۷,۹۲۶ میلیون نفر (رتبه ۱۸) |
| مساحت | ۷۸۳,۵۶۲ کیلومتر مربع (رتبه ۳۷) |
| تعداد حضور در جامجهانی | ۳ بار |
روی اسکناس ۵ لیر چهره آشنای مصطفی کمال آتاتورک دیده میشود؛ بنیانگذار جمهوری ترکیه که هنوز مهمترین نماد پول ملی این کشور است. پشت اسکناس به آیدین سایلی، تاریخنگار برجسته علم، اختصاص دارد و با تصویر منظومه شمسی، اتم و ساختار DNA، ادای احترامی به دنیای دانش و پژوهش است.
روی اسکناس ۱۰ لیر تصویر مصطفی کمال آتاتورک قرار گرفته. پشت آن به جاهد عارف، ریاضیدان نامدار ترک، اختصاص دارد و فرمولها، دنبالههای عددی و چرتکه، دنیای جذاب ریاضیات را به تصویر میکشند.
پرتره آتاتورک در زمینهای سبزرنگ، نمای اصلی روی اسکناس ۲۰ لیر را شکل داده است. در پشت اسکناس، معمار کمالالدین، از پیشگامان معماری ملی ترکیه، در کنار ساختمان تاریخی دانشگاه غازی و نمادهای معماری دیده میشود.
روی اسکناس ۵۰ لیر، تصویر آتاتورک دیده میشود. پشت آن به فاطمه عالیه توپوز، نخستین رماننویس زن ترکیه، اختصاص دارد؛ جایی که کتابها، قلم و دوات یادآور جایگاه او در ادبیات این کشور هستند.
چهره آتاتورک روی زمینه آبیرنگ اسکناس ۱۰۰ لیر، یکی از شناختهشدهترین پولهای ترکیه است. در پشت اسکناس، بخوریزاده مصطفی عِطری، آهنگساز بزرگ عثمانی، در میان نتهای موسیقی، سازهای سنتی و یک درویش مولوی به تصویر کشیده شده است.
بزرگترین اسکناس رایج ترکیه با رنگ صورتی، در روی خود پرتره آتاتورک را نمایش میدهد. پشت آن به یونس امره، شاعر و عارف نامدار ترک، اختصاص دارد؛ آرامگاه او در کنار گل سرخ، کبوتر و جمله مشهور «بیایید دوست بداریم و دوست داشته شویم» فضایی شاعرانه به اسکناس بخشیده است.
