عصر تراکنش ۱۰۵ / اسکناسهای اسکاتلند در نگاه اول تفاوت زیادی با پوند انگلیس ندارند، اما پشت این ظاهر آشنا، یک نظام مالی خاص و کاملاً متفاوت قرار دارد. در اسکاتلند برخلاف بسیاری از کشورها، چاپ اسکناس فقط در اختیار بانک مرکزی نیست؛ بلکه سه بانک تجاری (بانک اسکاتلند، رویال بانک اسکاتلند و کلایدزدیل بانک) حق انتشار اسکناس دارند. این سنت به سال ۱۶۹۵ برمیگردد، زمانی که بانک اسکاتلند بهعنوان یکی از نخستین بانکهای اروپا شروع به چاپ اسکناس کرد. نکته مهم این است که این اسکناسها «پول قانونی» به معنای حقوقی در بریتانیا محسوب نمیشوند، حتی در خود اسکاتلند هم چنین جایگاهی ندارند. در واقع اینها اسناد تعهد پرداختاند که باید با پشتوانهای معادل، مثل اسکناسهای بانک انگلستان یا داراییهای امن، پشتیبانی شوند. با این حال در زندگی روزمره کاملاً پذیرفته شدهاند، هرچند ممکن است بعضی فروشگاهها اسکناسهای قدیمیتر را قبول نکنند.
از نظر طراحی، اسکناسهای اسکاتلندی یک نظم رنگی مشخص دارند؛ هر ارزش پولی رنگ خاص خودش را دارد، از آبی برای ۵ پوند تا قرمز برای ۵۰ پوند. در سالهای اخیر نیز این اسکناسها بهتدریج به نسخههای پلیمر تبدیل شدهاند؛ مقاومتر، ایمنتر و با طراحیهای دقیقتر. هر بانک هم هویت خودش را روی اسکناسها نشان میدهد. بانک اسکاتلند معمولاً از تصویر سر والتر اسکات و پلهای مشهور کشور استفاده میکند. رویال بانک اسکاتلند سراغ چهرههای فرهنگی، علمی و ادبی میرود و پشت اسکناسهایش حیوانات و نمادهای طبیعی اسکاتلند دیده میشود. کلایدزدیل بانک نیز شخصیتهای تاریخی را در کنار میراث جهانی یونسکو به تصویر میکشد.
| واحد پول | پوند استرلینگ |
| نماد | £ |
| بانک مرکزی | Bank of England |
| چاپکننده پول | توسط سه بانک تجاری: Bank of Scotland، Royal Bank of Scotland و Clydesdale Bank. |
| نرخ تورم | نرخ تورم مستقل ندارد و از شاخص تورم سراسری بریتانیا استفاده میکند. |
| جنس اسکناس | پلیمری |
| جمعیت | حدود ۵٫۵ تا ۵٫۶ میلیون نفر |
| مساحت | ۸۰٬۲۳۱ کیلومتر مربع |
| تعداد حضور در جامجهانی | ۹ بار |
نسخه بانک اسکاتلند
روی اسکناس ۲۰ پوندی تصویر سر والتر اسکات دیده میشود و در پشت آن پل Glenfinnan Viaduct قرار دارد؛ سازهای طاقی در میان مناظر کوهستانی ارتفاعات اسکاتلند که یکی از شناختهشدهترین پلهای تصویری و سینمایی کشور به شمار میرود. این پل امروزه به واسطه عبور قطار تاریخی جیکوبایت و حضور در مجموعه فیلمهای «هری پاتر» شهرتی جهانی یافته است.
روی اسکناس ۵۰ پوندی سر والتر اسکات همچنان عنصر مرکزی طراحی است و در کنار آن الگوهای کلاسیک و امنیتی بانک دیده میشود و در پشت آن چرخ فالکرک، نخستین بالابر چرخان قایق در جهان، قرار دارد که از برجستهترین پروژههای مهندسی معاصر اسکاتلند است.
روی اسکناس ۱۰۰ پوندی نیز تصویر سر والتر اسکات در کنار طراحیهای رسمی و امنیتی قرار گرفته و در پشت آن مجموعهای از سازههای مهم مهندسی اسکاتلند، نمایش داده میشود که نماد قدرت صنعتی کشور هستند.
نسخه رویال بانک اسکاتلند
روی اسکناس ۵ پوندی تصویر نان شپرد، نویسنده و طبیعتگرای اسکاتلندی، در کنار چشمانداز رشتهکوههای کِرنگورمز (Cairngorms) دیده میشود. پشت آن نیز دو ماهی ماکرل نقش بستهاند و بخشی از شعر «The Choice» اثر سورلی مکلین در طراحی اسکناس به کار رفته است.
روی اسکناس ۱۰ پوند تصویر مری سومرویل، ریاضیدان و دانشمند برجسته اسکاتلندی، در کنار نمایی از ساحل برنتآیلند (Burntisland) دیده میشود. پشت آن نیز دو سمور آبی در حال بازی نقش بستهاند و بخشی از شعر «Moorings» اثر نورمن مککیگ در طراحی اسکناس گنجانده شده است.
روی اسکناس ۲۰ پوند تصویر کیت کرنستون، کارآفرین و طراح مشهور چایخانههای هنری گلاسگو، دیده میشود. پشت آن نیز دو سنجاب قرمز اسکاتلندی همراه با بخشی از شعر Mark Alexander Boyd قرار دارد که پیوند فرهنگ، ادبیات و طبیعت را نشان میدهد. سنجاب قرمز یکی از گونههای بومی و نمادین حیاتوحش اسکاتلند اســت که در سالهای اخیر به یکی از نمادهای حفاظت از تنوع زیستی این کشور تبدیل شده است.
روی اسکناس تصویر فلورا استیونسون، فعال اجتماعی و آموزشی، دیده میشــود و پشت آن یک عقاب ماهیگیر (Osprey) به عنوان نماد قدرت و حیاتوحش اسکاتلند قرار دارد که بر ارتباط انسان و طبیعت تأکید دارد.
نسخه کلایدزدیل
روی اسکناس ۵ پوند تصویر «سر ویلیام آرول»، مهندس و سازنده پل فورث، در کنار جزئیاتی از سازههای فلزی این پل دیده میشود. پشت اسکناس نیز نمای پل فورث و موقعیت آن روی نقشه اسکاتلند به تصویر کشیده شده و به ثبت این اثر در فهرست میراث جهانی یونسکو اشاره شده است.
روی اسکناس ۱۰ پوند تصویر رابرت برنز، شاعر ملی اسکاتلند، در کنار نماد قلم و معماری شهر ادینبرو دیده میشود. پشت اسکناس نیز نمای قلعه ادینبرو و بخشهای تاریخی شهر قدیم و جدید ادینبرو قرار دارد که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شدهاند.
روی اسکناس ۲۰ پوند تصویر رابرت بروس، پادشاه نامدار اسکاتلند، در کنار عنکبوت مشهور افسانهای مرتبط با زندگی او دیده میشود. پشت اسکناس نیز چشمانداز جزیره سنت کیلدا و ساکنان آن به تصویر کشیده شده است؛ مکانی که به دلیل ارزش طبیعی و فرهنگی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است.
روی اسکناس ۵۰ پوند پرتره «السی اینگلیس»، پزشک و فعال حقوق زنان اسکاتلندی، قرار دارد. پشت اسکناس نمایی از دیوار آنتونین، مرز دفاعی رومیان در شمال بریتانیا را به نمایش میگذارد. چشمانداز سبز پیرامون دیوار و نقش گل خار، نماد ملی اسکاتلند، از عناصر شاخص طراحی هستند.
روی اسکناس ۱۰۰ پوند تصویر «چارلز رنی مکینتاش»، معمار و طراح برجسته اسکاتلندی، دیده میشود. پشت اسکناس به «قلب اورکنی نوسنگی» اختصاص دارد؛ مجموعهای از محوطههای باستانی ثبتشده در یونسکو. سنگهای ایستاده و یادمانهای سنگی پیشاتاریخی، هویت اصلی این طراحی را شکل میدهند.
