نوبیتکس در دو سال گذشته دو تجربه متفاوت را همزمان پشت سر گذاشته است؛ از یک سو تعداد کاربرانش به ۱۱.۵ میلیون نفر رسیده و طبق گزارش دوسالانه این مجموعه، متوسط ۵۳.۵ درصد از سهم بازار رمزارز ایران را در اختیار داشته و از سوی دیگر، حمله ۲۸ خرداد ۱۴۰۴ آن را با بزرگترین بحران تاریخ فعالیتش مواجه کرده است. حالا بخش مهمی از ارزیابی نوبیتکس، نه فقط به اعداد رشد، بلکه به توان آن در مدیریت مقیاس، امنیت و بازسازی اعتماد کاربران برمیگردد.
امیرحسین راد، رئیس هیئتمدیره نوبیتکس، معتقد است رشد این مجموعه حاصل ترکیبی از توسعه بازار، انتخاب محصول مناسب و بهبود مستمر بوده است. او در این گفتوگو از هزینههای رشد سریع، توسعه پیشدستانه زیرساختها، برنامه نوبیتکس برای گسترش خدمات مالی، درسهای حمله ۲۸ خرداد، اثبات ذخایر و مسیری میگوید که قرار است این مجموعه را به یک پلتفرم جامع مبادله داراییهای دیجیتال تبدیل کند.
رشد بازار و مزیت برند در کنار یکدیگر
امیرحسین راد، رئیس هیئتمدیره نوبیتکس، رشد این شرکت را صرفاً نتیجه بزرگترشدن بازار رمزارز ایران نمیداند. به گفته او، در مقاطعی مانند سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۴، قرارگرفتن در یک بازار رو به رشد و تمرکز بر ارائه محصول مناسب به توسعه نوبیتکس کمک کرده، اما حفظ جایگاه این پلتفرم به استمرار کیفیت نیز وابسته بوده است. او میگوید: «تعهد به بهبود مستمر و حفظ استانداردهای یک پلتفرم مالی در طول سالهای فعالیت، منجر به ارتقای جایگاه برند و انتخاب توسط حرفهایهای بازار شده است.»
این رشد البته بدون هزینه نبوده است. راد توضیح میدهد که محدودیتهای زیرساختی، منابع انسانی و فرایندی از چالشهای طبیعی رشد سریع یک محصول هستند و نوبیتکس نیز در دورههایی با یک یا چند مورد از آنها مواجه شده است. به گفته او، تیم نوبیتکس تلاش کرده با تمرکز بر گلوگاههای اصلی، «پلهپله محصول را به سطح مورد انتظار کاربران و بازار ارتقا دهد.»
بخشی از همین تجربه باعث شد نوبیتکس پس از موج صعودی بازار در سالهای ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱، رویکرد متفاوتی نسبت به توسعه ظرفیتها در پیش بگیرد. راد میگوید افزایش چندبرابری حجم معاملات، ثبتنامها و تعداد کاربران همزمان از قبل پیشبینی و ارتقای زیرساختهای سختافزاری و نرمافزاری در برنامه توسعه قرار گرفت. به اعتقاد او، نتیجه این تصمیم در موجهایی مانند عرضه توکنهای شبکه تون و همستر دیده شد؛ زمانی که نوبیتکس توانست بدون قطعیهای چندساعتهای که برخی پلتفرمها تجربه کردند، خدمات خود را ادامه دهد.
گسترش نوبیتکس به بازارهای مالی دیگر
یکی دیگر از تغییرات نوبیتکس، حرکت فراتر از خریدوفروش رمزارز و توسعه خدماتی مانند اعتبار با وثیقه و امکان سرمایهگذاری در داراییهای دیگر است. راد این مسیر را مشابه روندی میداند که پلتفرمهای مالی بزرگ جهان طی کردهاند. او میگوید:
«مجموعههایی مانند نوبانک و رولوت و همچنین صرافیهای بزرگ، پس از بلوغ در یک کلاس دارایی بهتدریج به بازارهای موازی وارد شدهاند و برخی از آنها امکان معامله داراییهایی مانند سهام توکنیزهشده، طلا و نفت را نیز فراهم کردهاند. نوبیتکس نیز با تکیه بر درخواست مشتریان و کاربران وفادار خود، امکان معامله روی سایر داراییها را توسعه داده و خدماتی مانند دریافت اعتبار با وثیقه را با همکاری دیگر نهادهای مالی ارائه کرده است.» هدف، به گفته راد، ایجاد بستری واحد است تا کاربران برای استفاده از فرصتهای مختلف سرمایهگذاری مجبور به جابهجایی مکرر دارایی میان چند پلتفرم نباشند و فرصتهای بازارهای موازی را کمتر از دست بدهند.
حمله ۲۸ خرداد و بازنگری در امنیت
اما مهمترین نقطه عطف این دو سال، حمله ۲۸ خرداد ۱۴۰۴ بود. در پاسخ به این پرسش که چه خطای فنی، فرایندی یا مدیریتی زمینه وقوع حادثه را فراهم کرده بود، راد میگوید: «هیچ خطایی بدون فراهمبودن عوامل بیرونی و زمینهای بهتنهایی منجر به بروز حادثه نمیشود.» به گفته او، شرایط جنگ، دورکاری و خالیشدن دفاتر در کنار قطعیهای مکرر اینترنت بینالملل، از عواملی بودند که زمینه بروز این حادثه را فراهم کردند.
پس از حمله، نوبیتکس زیرساختهای مرتبط با نگهداری داده و نظارت امنیتی را بازنگری کرد. علاوه بر این، کنترلهای سختگیرانهتری بر میزان داراییهای آنچین، بهویژه در شرایط خاص مانند جنگ، اعمال شد؛ اقدامی که به اعتقاد راد میتواند ریسک واردشدن آسیب به داراییها را بهشدت کاهش دهد.
برای کاربران اما در روزهای نخست، مسئله اصلی بیش از جزئیات فنی، دسترسی به داراییهایشان بود. راد معتقد است اطلاعرسانی و پذیرش مسئولیت، در کنار بازگرداندن مرحلهای خدمات، نقش مهمی در عبور آنها از بحران داشت. او توضیح میدهد: «بعد از اطلاعرسانی و قبول مسئولیت حادثه، اقدامات بهموقع در بازگرداندن مرحلهای خدمات، از جمله دسترسی مشتریان به دارایی، نقش بسیار مهمی در بازگشت اعتماد مشتریان داشت.»
او همچنین به صندوق داخلی جبران خسارت اشاره میکند که پیش از این حادثه ایجاد شده بود و به گفته او، وجود همین سازوکار امکان جبران خسارت کاربران و عبور از بحران را برایشان فراهم کرد.
اعتماد با شفافیت مستمر بازمیگردد
به اعتقاد راد، جبران خسارت و بازگشایی خدمات برای بازسازی پایدار اعتماد کافی نیست. او ممیزیهای امنیتی مستمر و اثبات موجودی ذخایر مشتریان را از اقداماتی میداند که باید در سالهای آینده در نوبیتکس ادامه پیدا کنند.
نوبیتکس اعلام کرده بیش از ۸۰ درصد شاخصهای کلان کسبوکار پس از بحران بازیابی شدهاند. راد توضیح میدهد که شاخصهایی مانند پایداری سامانه، دسترسی کاربران به خدمات، حجم کلی فعالیت و روند بازگشت کاربران به سطح قابل قبولی رسیدهاند، اما ۲۰ درصد باقیمانده بیشتر به شاخصهایی مربوط میشود که ذاتاً با تأخیر بهبود مییابند.
او از حجم معاملات برخی کاربران حساستر به ریسک و همچنین شاخصهای اعتماد و ادراک برند بهعنوان نمونه نام میبرد. به گفته راد، شرایط بازار نیز باعث شده بخشی از این کاربران هنوز سرمایه خود را به شکل فعال به بازار رمزارز بازنگردانند؛ هرچند شاخصهای مرتبط با اعتماد و برند بهتدریج بهبود یافته و اکنون «تا حد بسیار خوبی» بازیابی شدهاند.
انتشار اثبات ذخایر نیز قرار نیست اقدامی مقطعی باقی بماند. راد تأکید میکند: «بهطور قطع این اقدامی است که بهصورت دورهای تکرار خواهد شد و باور جدی داریم که به افزایش اعتماد کاربران به پلتفرمهای حرفهای و بومی کشور کمک مؤثری خواهد کرد.»
او در بازسازی تصویر برند نیز اقدامات عملی را مقدم بر فعالیت رسانهای میداند. به گفته رئیس هیئتمدیره نوبیتکس، «اقدامات صرفاً رسانهای در صورت عدم همراهی با سازوکارهای عملی، اثر ماندگاری در ایجاد تصویر مثبت از برند نخواهد داشت. بر همین اساس، حسابرسی دورهای اثبات ذخایر و تستهای نفوذ امنیتی را در اولویت اول خود دادهایم و قصد داریم نتایج این اقدامات را در پایان هر دوره منتشر کنیم.»
مسئولیت یک بازیگر بزرگ بازار
طبق صحبتهای راد نوبیتکس در طی سالهای گذشته همواره تلاش کرده نقشی فراتر از یک بازیگر صرف اقتصادی بازی کند و این را به عنوان یک مسئولیت مهم برای خود پذیرفته است. او حضور فعال در انجمنهای صنفی، حمایت از برنامههای آموزشی عمومی و مشارکت در طرحهای تنظیمگری را بخشی از این مسئولیت میداند. با این حال، به گفته او نقشآفرینی در حوزههایی مانند تدوین استاندارد و تنظیمگری به همکاری طرف مقابل نیز نیاز دارد: «بخشی از این اقدامات و ایفای نقش مؤثر به این بستگی دارد که نهادهای صنفی و حاکمیتی ظرفیت و میدان بازی این نقشآفرینی را نیز فراهم کنند.»
مسیر بعدی نوبیتکس
راد میگوید با توجه به وضعیت فعلی کسبوکار در ایران، برنامهریزی دقیق دوساله برای بسیاری از بنگاهها دشوار است، اما جهت استراتژیک نوبیتکس مشخص است؛ تبدیلشدن به «پلتفرم جامع مبادله داراییهای دیجیتال.»
او شفافیت و اعتماد مبتنی بر ساختارهای قابل اتکا را یکی از ستونهای اصلی این مسیر میداند؛ مسیری که با انتشار اثبات ذخایر آغاز شده و با گزارش دوسالانه ادامه پیدا کرده است. او میگوید: «همچنین تلاش ما در نوبیتکس بر این است که با بهبود ملموس در تجربه کاربر و همچنین بهبود شاخصهای عملکردی سیستم، کاربردپذیری بالاتری را در حوزه سرمایهگذاری در داراییهای دیجیتال به کاربران ارائه کنیم. تلاش ما بر این است که کاربران بتوانند روشهای مختلف سرمایهگذاری در انواع داراییهای دیجیتال را در قالب یک پلتفرم یکپارچه و با تجربه کاربری مناسب در اختیار داشته باشند.»
