عصر تراکنش ۱۰۱؛ مینا حاجی، سردبیر ماهنامه عصر تراکنش / راستش را بخواهید، این روزها نوشتن از «توسعه» و «آینده» کار آسانی نیست. وقتی به اطرافمان نگاه می‌کنیم، با ذهنیتی مواجه می‌شویم که میان ناامیدی و تلاش برای تاب‌آوری معلق مانده است. محدودیت‌های دسترسی، ناترازی‌های انرژی و چالش‌های بین‌المللی، هر روز افق پیشِ رو را مبهم‌تر می‌کنند. در چنین فضایی، صحبت از «اقتصاد دیجیتال»، «عصر هوش مصنوعی» و «اقتصاد داده‌محور» شاید در نگاه اول لوکس یا حتی بیهوده به نظر برسد؛ اما حقیقت تلخ و در عین حال روشنی وجود دارد: اگر امروز کاری نکنیم و زیرساخت‌های موردنیاز را نسازیم، فردا حتی زمینی برای ایستادن نخواهیم داشت.

زیرساخت؛ زمین بازی، نه هزینه اضافی!

شانزدهم دی‌ماه ۱۴۰۴، برگزاری «دومین رویداد زیرساخت دیجیتال» نشان داد که با وجود تمام سختی‌ها، بخش خصوصی همچنان به دنبال ساختن است. حضور بیش از هزار نفر از مدیران ارشد و متخصصان در این رویداد، پیامی فراتر از یک همایش معمولی داشت. این رویداد بازتاب اراده‌ای بود که باور دارد زیرساخت دیجیتال، دقیقاً همان زمین بازی اقتصاد دیجیتال است؛ اگر این زمین تاب نیاورد، هیچ نوآوری و خدماتی دوام نخواهد آورد. در این رویداد تأکید شد که زیرساخت دیگر صرفاً یک هزینه در ترازنامه‌ها نیست، بلکه یک «دارایی راهبردی» است که تداوم زندگی مدرن به آن گره خورده است.

ما اکنون در دورانی هستیم که ناترازی‌ها از لوله‌های آب و کابل‌های برق به فیبرهای نوری و مراکز داده رسیده‌اند و واقعیت این است که وضعیت فعلی زیرساخت‌های کشور با سبک زندگی دیجیتالی مردم و نیازهای رو به رشد آینده آنها هم‌خوانی ندارد. اگر امروز برای نوسازی سخت‌افزاری و حفظ سرمایه‌های انسانی چاره‌ای نیندیشیم، سال‌های پیشِ رو زمان تصمیم‌های بسیار سخت و پرهزینه خواهد بود.

اقتصاد دیجیتال ایران بر لبه تیغ ایستاده است. از یک سو، زیرساخت به ستون اصلی حکمرانی و اقتصاد تبدیل شده و از سوی دیگر، مهاجرت نیروهای متخصص و فرسودگی تجهیزات، ریشه‌های این درخت را تهدید می‌کند. عبور از این وضعیت، نیازمند درکی روشن از این واقعیت است که تحول واقعی زمانی رخ می‌دهد که از اجرای پروژه‌های مقطعی و کوتاه‌مدت عبور کنیم و به سمت خلق زیست‌بوم‌های پایدار حرکت کنیم. این مسیر، شجاعت پذیرش مدل‌های جدید همکاری و سرمایه‌گذاری را می‌طلبد؛ مدل‌هایی که در آن بخش خصوصی نه‌فقط مجری، بلکه شریک استراتژیک توسعه کشور است.

زیرساخت دیجیتال، به اندازه نانِ شب اهمیت دارد

در نهایت، با وجود تمام ترس‌ها و ناامیدی‌هایی که گاهی بر ما غلبه می‌کند، برگزاری چنین رویدادهایی و حضور پرشور متخصصان، نویدبخش این واقعیت است که ما ایستاده‌ایم. ما می‌دانیم که اقتصاد دیجیتال، راه نجات کشور از بسیاری از بن‌بست‌های فعلی است؛ اما این راه از دالان سخت زیرساخت می‌گذرد. نمی‌توان ساختمانی باشکوه را بر پیِ سست بنا کرد. اگر به دنبال اقتدار در عصر دیجیتال و داده هستیم، باید بپذیریم که زیرساخت دیجیتال، به اندازه نانِ شب اهمیت دارد.

بله، آینده در نگاه اول ترسناک به نظر می‌رسد؛ اما واقعیت این است که تنها راه غلبه بر این ترس، تمرکز بر ساختنِ آگاهانه و تاب‌آوری است. بخش خصوصی، با وجود تمام فشارها، راهی جز ادامه دادن ندارد. ما باید بمانیم و زیرساخت‌ها را بسازیم؛ نه از سر خوش‌بینی، بلکه از سر ضرورت. تا چراغ نوآوری در این کشور خاموش نشود. چراکه زیرساخت، فقط ابزار اتصال نیست؛ زیرساخت، ستون اصلی تداوم و امید به فرداست.