عصر تراکنش ۱۰۲ و ۱۰۳ / سال ۱۴۰۴ برای دادهکاوان هوشمند توسن، نه سال جهشهای نمایشی، بلکه سال «تثبیت آگاهانه» بود؛ سالی که به گفته جواد ماهجان، مدیرعامل این شرکت، قرار بود زمینه ورود به یک تغییر عمیقتر را فراهم کند. همزمانی پایان یک استراتژی پنجساله با آغاز مأموریت مدیریتی جدید، دادهکاوان توسن را در نقطهای قرار داد که بهجای بازتعریفهای عجولانه، بر شناخت بنیانهای سازمان، حفظ ثبات و افزایش بهرهوری تمرکز کند.
در این گفتوگو با ماهجان درباره چالش اعتماد در صنعت بانکی، ورود این شرکت به صنایع جدید و آینده بانکداری در کشور صحبت کردیم؛ جایی که او تأکید میکند در سال ۱۴۰۵ بانکداری، هوش مصنوعی تفسیرپذیر، تحلیل ریسک، مبارزه با پولشویی و زیرساختهای دادهای حوزههای استراتژیک دادهکاوان توسن خواهند بود و معیار موفقیت آنها در سال آینده، «میزان اتکای بانکها به این شرکت در تصمیمهای حساس» است.
۱۴۰۴؛ سال تثبیت آگاهانه برای ورود به تغییر عمیقتر
جواد ماهجان، مدیرعامل شرکت دادهکاوان توسن در توصیف سال ۱۴۰۴ برای این شرکت، آن را بیش از هر چیز «سال تثبیت آگاهانه برای ورود به یک تغییر عمیقتر» میداند. به گفته او، این سال همزمان با پایان استراتژی پنجساله قبلی و آغاز مأموریت مدیریتی جدید رقم خورد و همین تقارن، اهمیت تصمیمگیریهای آن را دوچندان کرد.
او توضیح میدهد در چنین مقطعی، مهمترین تصمیم این بود که بهجای بازتعریفهای عجولانه ساختارها و فرایندها، ابتدا بنیانهای سازمان بهدرستی شناخته شود، ثبات یک مجموعه بالغ حفظ شود و بهرهوری افزایش یابد. به گفته ماهجان، تمرکز بر «شنیدن صدای تیمها، گفتوگو با مشتریان کلیدی و بازنگری در فرایندهای داخلی» مسیر ۱۴۰۴ این شرکت را شکل داد. او میگوید: «این رویکرد باعث شد دادهکاوان توسن، بدون ایجاد شوک سازمانی، خود را برای تدوین استراتژی جدیدی آماده کند؛ استراتژیای که بر هوش مصنوعی تفسیرپذیر، معماریهای نوین داده و ایفای نقش شریک راهبردی در تصمیمسازی بانکها استوار است. به این معنا، ۱۴۰۴ سال تثبیت بود اما تثبیتی که آگاهانه به تغییر منتهی میشود.»
چالشهای ۱۴۰۴؛ انتظارات جدید بانکها
مدیرعامل دادهکاوان توسن معتقد است مهمترین چالشهای ۱۴۰۴ این شرکت در تعامل با بانکها، بیش از آنکه فنی باشند، چالشهای انتظارات و مسئولیتپذیری در سطح تصمیمسازی بودند. او میگوید: «بانکها به بلوغ دادهای بالاتری رسیدهاند و دیگر صرفاً گزارش یا داشبورد نمیخواهند؛ بلکه انتظار دارند شرکتهای دادهای در شرایط عادی و بحرانی کنارشان بایستند.»
به گفته ماهجان، نمونه بارز این وضعیت، نقش دادهکاوان توسن در شرایط پس از جنگ بود؛ دورهای که حساسیتها نسبت به امنیت، پایداری و سرعت تصمیمسازی به شکل محسوسی افزایش یافت. از سوی دیگر، سختگیریهای امنیتی، الزامات رگولاتوری و افزایش سطح نظارت بانک مرکزی، مدل همکاری بانکها با شرکتهای دادهای را دقیقتر و حرفهایتر کرد: «این فضا اگرچه فشار عملیاتی بیشتری ایجاد کرد، اما برای دادهکاوان توسن که سابقه ۱۵ ساله، زیرساخت امن و اعتماد نهادی دارد، به یک فرصت تبدیل شد. در واقع چالش اصلی ۱۴۰۴ تبدیل اعتماد تاریخی به تعهد عملیاتی در لحظات حساس بود.»
محافظهکاری آگاهانه در تجاریسازی
در پاسخ به این پرسش که آیا در سال ۱۴۰۴ پروژه یا تصمیمی وجود داشت که اگر به شکل دیگری گرفته میشد، جایگاه شرکت متفاوت بود، ماهجان صادقانه میگوید تصمیم یا پروژهای وجود نداشت که بتوان آن را اشتباه استراتژیک دانست، اما تصمیمهایی وجود داشت که عمداً محافظهکارانهتر گرفته شدند. او در این خصوص میگوید:
«مهمترین آن، تعویق در تجاریسازی سریع برخی راهکارهای جدید دادهمحور و هوش مصنوعی بود. ما میتوانستیم زودتر و با ریسک بالاتر وارد فاز عرضه گسترده برخی محصولات نوظهور شویم، اما آگاهانه ترجیح دادیم ابتدا بلوغ فنی، امنیتی و عملیاتی آنها را در محیطهای واقعی بانکی بسنجیم. در کوتاهمدت، این رویکرد شاید باعث شد بخشی از فرصتهای درآمدی زودبازده را از دست بدهیم؛ اما در بلندمدت، به حفظ اعتماد بانکها و تثبیت جایگاه دادهکاوان توسن بهعنوان یک شریک قابل اتکا کمک کرد. واقعیت این است که در صنعت بانکی، رشد شتابزده معمولاً به قیمت فرسایش اعتماد تمام میشود.»
اعتماد؛ حاصل ۱۵ سال استمرار
ماهجان درباره اینکه بانکها دقیقاً به چه چیزی در دادهکاوان توسن اعتماد کردهاند، میگوید این اعتماد حاصل یک عامل واحد نیست، بلکه ترکیبی از «پایداری فنی، امنیت داده، درک منطق بانکی و رفتار حرفهای در بحران» است. او یادآور میشود که در طول ۱۵ سال فعالیت، این شرکت از دوران Coreهای قدیمی تا مهاجرتهای پیچیده و بحرانهای عملیاتی در کنار بانکها بوده است.
به گفته او، همین استمرار باعث شده اعتماد از سطح قرارداد به سطح مشارکت برسد. ماهجان در این خصوص اینطور توضیح میدهد: «نمونه روشن آن، واگذاری نقش دادهکاوان توسن در تصمیمسازیهای حساس و حتی معرفی ما بهعنوان نماینده بانکها در برخی نشستهای تخصصی است. در بحرانهای بانکی اخیر، اعتماد به ما نه بر اساس SLAهای کاغذی، بلکه بر اساس تجربه عملی و شناخت عمیق از دادههای بانکی شکل گرفت. بانکها میدانند که خروجیهای دادهکاوان توسن قابلاتکا، قابلتوضیح و قابلدفاع هستند؛ ویژگیای که در صنایع حساسی مثل بانکداری حیاتی است.»
جایگاه امروز؛ در قلب موتور تصمیمسازی
مدیرعامل دادهکاوان توسن معتقد است امروز این شرکت را نمیتوان صرفاً یک ارائهدهنده سرویس دانست، بلکه جایگاه این شرکت در قلب موتور تصمیمسازی بانکها تعریف میشود. او در توضیح این موضوع میگوید:
«محصولات و زیرساختهای دادهکاوان توسن در لایههایی عمل میکنند که تصمیمهای کلان، سیاستگذاریهای مالی، مدیریت ریسک و اعتبارسنجی شکل میگیرد. ما نه در لایه کاربر نهایی، بلکه در لایهای حضور داریم که رفتار بانکها را تعیین میکند. همین موضوع باعث شده اثرگذاری دادهکاوان توسن شاید برای عموم مردم ملموس نباشد، اما برای مدیران بانکی حیاتی باشد. امروز بسیاری از بانکها، دادهکاوان توسن را بازوی تحلیلی خود میدانند. شریکی که داده را به بینش و بینش را به تصمیم عملیاتی تبدیل میکند. این جایگاه، نتیجه سالها تمرکز، تخصص و شناخت عمیق از منطق بانکداری ایران است.»
آینده بانکداری و نقش شرکتهای دادهای
به اعتقاد ماهجان، آینده بانکداری ایران بدون شرکتهای دادهای عملاً قابل تصور نیست. او میگوید بانکها بهتدریج از واکنشمحوری به پیشبینیمحوری حرکت میکنند و این گذار بدون زیرساخت داده، تحلیل پیشرفته و هوش مصنوعی ممکن نیست.
او تأکید میکند نقش شرکتهای دادهای فراهمکردن بستر تصمیمسازی هوشمند است و دادهکاوان توسن در این آینده، خود را تسهیلگر این تحول میداند؛ شرکتی که داده را صرفاً ذخیره نمیکند، بلکه کیفیتسنجی، تحلیل و تفسیر میکند و خروجی قابل اتکا ارائه میدهد: «تمرکز ما بر هوش مصنوعی تفسیرپذیر و معماریهای نوین داده دقیقاً در پاسخ به همین نیاز شکل گرفته است. آینده بانکداری، آینده تصمیمهای قابلتوضیح و قابلدفاع است و دادهکاوان توسن قصد دارد در این مسیر، نقش محوری ایفا کند.»
ورود به صنایع جدید؛ ترجمه تخصص به زبان آینده
ماهجان درباره برنامههای این شرکت برای ورود به حوزههای نوین میگوید این برنامهها بر دو پایه اصلی استوار است: تحول در فناوریهای نوظهور و توسعه در بازارهای جدید کسبوکار. او تصمیم برای ورود به صنایع جدید مانند بیمه و خردهفروشی را نتیجه یک منطق روشن میداند: «ترجمه تخصص ۱۵ ساله مدیریت داده به زبان صنایع آینده. دادهکاوان توسن ابتدا در بانکداری بالغ شد، سپس به بورس و بیمه نگاه کرد و اکنون با احتیاط به صنایع دیگر میاندیشد.
صنعت بیمه ذاتاً دادهمحور است؛ از ارزیابی ریسک تا کشف تقلب و شخصیسازی خدمات. در خردهفروشی نیز تحلیل رفتار مشتری و بهینهسازی زنجیره تأمین اهمیت حیاتی دارد. ما بهدنبال فروش نرمافزار نیستیم، بلکه میخواهیم شریک راهبردی این صنایع باشیم. این تصمیم نه از سر تنوعطلبی، بلکه برای پایداری بلندمدت و استفاده بهینه از سرمایه انسانی متخصص دادهکاوان توسن گرفته شده است.»
حوزههای استراتژیک دادهکاوان توسن در ۱۴۰۵
به گفته ماهجان، در سال ۱۴۰۵ حوزه بانکداری، هوش مصنوعی تفسیرپذیر، تحلیل ریسک، مبارزه با پولشویی و زیرساختهای دادهای، حوزههای کاملاً استراتژیک این شرکت خواهند بود؛ حوزههایی که دادهکاوان توسن در آنها مزیت رقابتی اثباتشده دارد. او میگوید: «در مقابل، ورود به برخی صنایع غیربانکی، همکاری با استارتاپها و استفاده از فناوریهای نوظهور در قالب پایلوت، در دسته آزمون و تجربه قرار میگیرند. مرز این دو را اثرگذاری واقعی بر تصمیمسازی مشتری تعیین میکند. هر جا دادهکاوان توسن بتواند ارزش قابل اندازهگیری خلق کند، آن حوزه بهتدریج استراتژیک خواهد شد.»
در نهایت، او یک شاخص مشخص برای ارزیابی موفقیت این شرکت در سال ۱۴۰۵ معرفی میکند و میگوید: «اگر بخواهم یک شاخص مشخص انتخاب کنم، آن شاخص میزان اتکای بانکها به دادهکاوان توسن در تصمیمهای حساس و بحرانی است. نه تعداد پروژه، نه تعداد محصول، بلکه اینکه در لحظات سرنوشتساز، بانکها، دادهکاوان توسن را شریک قابل اتکای خود بدانند. وقتی بانکها ما را نهفقط برای گزارش، بلکه برای تصمیمسازی، پیشبینی ریسک و طراحی آینده فرا میخوانند، یعنی مسیر را درست رفتهایم. این شاخص، عصاره اعتماد، تخصص و بلوغ سازمانی است؛ همان چیزی که دادهکاوان توسن طی ۱۵ سال ساخته و باید در سالهای آینده عمیقترش کند.»
