عصر تراکنش ۱۰۵ / شماره ۱۰۵ ماهنامه عصر تراکنش با تصویر روی جلد احسان ترکمن، مدیرعامل شرکت پرداخت الکترونیک سامان (سپ) منتشر شد. ترکمن در گفتوگوی جلد این شماره از آینده صنعت پرداخت میگوید؛ آیندهای که به اعتقاد او دیگر حول کارتخوانها و تعداد پایانههای فروش شکل نمیگیرد و مرکز ثقل آن به موبایل، تجربه مشتری و نسل جدید بازیگران این صنعت منتقل خواهد شد. او همچنین درباره سرمایهگذاری سپ روی زیرساخت، تابآوری، بازطراحی تجربه پرداخت و مسیر پیش روی صنعت پرداخت کشور صحبت کرده است.
پرونده ویژه این شماره نیز به بهانه جامجهانی ۲۰۲۶ شکل گرفته است؛ روایتی متفاوت از کشورها از دریچه اسکناسهایشان. جامجهانی فقط یک رویداد ورزشی نیست؛ فرصتی است برای شناخت ملتها، نمادها و هویتهایی که کشورها میخواهند با آنها خود را به جهان معرفی کنند. اسکناسها نیز یکی از مهمترین حاملان این روایت هستند؛ تکههایی از تاریخ، فرهنگ، سیاست و حافظه جمعی کشورها که هر روز در دست مردم جابهجا میشوند. در این پرونده، به سراغ اسکناسهای ۴۸ کشور حاضر در جام جهانی رفتهایم و داستان تصاویر، نمادها و شخصیتهای نقشبسته بر این پولها را مرور کردهایم. همچنین چین، امارات و ایتالیا را به دلیل جایگاه ویژهشان در تحولات پولی و اقتصادی جهان به این مجموعه افزودهایم.
سه مدیر، سه نگاه
در این شماره از ماهنامه عصر تراکنش، سه گفتوگو با سه مدیر از بخشهای مختلف صنعت مالی و فناوری انجام دادهایم؛ گفتوگوهایی که هر کدام از زاویهای متفاوت به آینده خدمات مالی نگاه میکنند. احسان ترکمن، مدیرعامل پرداخت الکترونیک سامان (سپ)، در گفتوگوی جلد این شماره از آیندهای از صنعت پرداخت میگوید که دیگر حول کارتخوان و تعداد پایانهها شکل نمیگیرد و مرکز ثقل آن به موبایل، تجربه مشتری و نئوPSPها منتقل خواهد شد. او همچنین درباره سرمایهگذاری سپ روی زیرساخت، تابآوری و بازطراحی تجربه پرداخت صحبت میکند.
در گفتوگوی دوم، میثم خدابخش، مدیرعامل iBshop، از برنامه این شرکت برای توسعه اکوسیستمی مالی مبتنی بر تحلیل داده و هوش مصنوعی میگوید؛ اکوسیستمی که قرار است دسترسی عمومی به ابزارهای مالی را متحول کند. سومین گفتوگوی این بخش نیز به مجید عبداللهخانی، مدیرعامل رهند هوشمند، اختصاص دارد که درباره «کوپایلوت ایده هوشمند» و نقش ایجنتهای هوش مصنوعی در بازتعریف فرایند طراحی و تولید خدمات بانکی و مالی توضیح میدهد.
از قاجار تا امروز
اسکناس در ایران فقط ابزاری برای پرداخت نبوده؛ هر دوره از تاریخ معاصر، روایت خودش را روی کاغذ چاپ کرده است. از اسکناسهای قاجاری با تصویر ناصرالدینشاه تا دوره پهلوی که اسکناسها به ویترینی از پادشاهان، بناهای تاریخی و پروژه مدرنسازی تبدیل شدند و بعد، جمهوری اسلامی که یکی از بزرگترین تغییرات بصری پول ایرانی را رقم زد. تاریخ اسکناس ایران در واقع تاریخ تغییر نمادها، زبان طراحی و نهادهای منتشرکننده پول است؛ از بانک شاهنشاهی و بانک ملی تا بانک مرکزی.
نکته جالب اینکه بخش مهمی از اسکناسهای ایران، برخلاف تصور عمومی، نه در داخل کشور بلکه در چاپخانههای بریتانیا و آمریکا چاپ شدهاند. امروز هم داستان پول کاغذی ایران فقط به اسکناس ختم نمیشود. ایرانچکها در سالهای اخیر عملاً به درشتترین پول رایج کشور تبدیل شدهاند؛ برگههایی که قرار بود چک باشند، اما حالا بیشتر شبیه اسکناس عمل میکنند. در این بخش، نگاهی داریم به سه دوره مهم تاریخ اسکناس ایران؛ قاجار، پهلوی و جمهوری اسلامی؛ سه دورهای که هر کدام، روایت متفاوتی از پول ایرانی را ثبت کردهاند.
پول به روایت جهان
جام جهانی فقط درباره فوتبال نیست؛ روایتی است از کشورها، هویتها، نمادها و چیزهایی که ملتها میخواهند با آنها خود را به جهان معرفی کنند. اسکناسها نیز دقیقاً همین نقش را دارند؛ تکههایی کوچک از کاغذ که میتوان روی آنها ردپای تاریخ، سیاست، فرهنگ، معماری و قهرمانان ملی یک کشور را دید. در این پرونده، به بهانه جام جهانی ۲۰۲۶، سراغ اسکناسهای ۴۸ کشوری رفتهایم که در این رقابتها حضور دارند؛ از جنس و ویژگیهای فنی اسکناسهایشان گرفته تا داستانهایی که در پس تصاویر، نمادها و شخصیتهای نقشبسته بر آنها نهفته است.
این پرونده تلاشی است برای تماشای جهان از زاویهای متفاوت؛ جایی که فوتبال بهانهای میشود تا ببینیم پول چگونه به یکی از مهمترین حاملهای هویت ملی تبدیل شده است. در کنار این ۴۸ کشور، سه کشور ایتالیا، چین و امارات را نیز به این مجموعه اضافه کردهایم؛ نه به دلیل حضور در جام جهانی، بلکه به این خاطر که هر یک به شکلی متفاوت در روایت امروز پول، اقتصاد و تحول اسکناسها جایگاهی ویژه دارند. در بخش ابتدای این پرونده، داستان اسکناس در ایران را خواندید. در این بخش با اسکناسهای ۳۹ کشور حاضر در جام جهانی و دو کشور چین و امارات آشنا میشوید و در بخش بعدی این شماره از عصر تراکنش نیز به سراغ ۹ کشور عضو منطقه یورو خواهیم رفت.
۹ کشور، یک پول
در جام جهانی ۲۰۲۶، بعضی رقابتها حتی پیش از سوت آغاز مسابقات شکل گرفتهاند؛ رقابت کشورهایی که سالهاست دیگر با پول ملی خود زندگی نمیکنند. آلمان، فرانسه، اسپانیا، پرتغال، هلند، بلژیک، اتریش و کرواسی، با وجود تفاوتهای زبانی، فرهنگی و تاریخی، امروز یک اسکناس مشترک در جیب مردم خود دارند: یورو. اما رسیدن به این نقطه فقط داستان یک پول مشترک نیست؛ بلکه داستان کنار گذاشتن بخشی از هویت پولی اروپا نیز هست. مارک آلمان، فرانک فرانسه، پزوتای اسپانیا، گیلدر هلند، شیلینگ اتریش، اسکودوی پرتغال و دهها پول ملی دیگر، سالها بخشی از زندگی روزمره مردم این کشورها بودند؛ اسکناسهایی که بر آنها چهره پادشاهان، دانشمندان، هنرمندان و نمادهای ملی نقش بسته بود.
این بخش رو فقط روایت یورو نیست؛ روایت کشورهایی است که امروز با یک پول مشترک به میدان میآیند، اما هرکدام تاریخ پولی متفاوتی را پشت سر گذاشتهاند. در این بخش، علاوه بر کشورهای حاضر در جام جهانی ۲۰۲۶ که عضو منطقه یورو هستند، به سراغ ایتالیا نیز رفتهایم؛ کشوری که اگرچه در این دوره از مسابقات حضور ندارد، اما نمیتوان از تاریخ پول اروپا سخن گفت و ردپای لیر ایتالیا را نادیده گرفت.
