مهرداد حیدرپور، مدیرعامل بازرگانی مبنا کارت آریا / تحول دیجیتال در صنعت پرداخت دیگر صرفاً به توسعه ابزارهای پرداخت یا افزایش سرعت تراکنشها محدود نمیشود. امروز، هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، اینترنت اشیا، رایانش ابری و تحلیل کلاندادهها در حال بازتعریف مفاهیم سنتی بانکداری و پرداخت الکترونیکی هستند و بازیگران این صنعت را وارد مرحلهای تازه از رقابت کردهاند؛ رقابتی که محور اصلی آن «هوشمندی» است.
در سالهای گذشته، مهمترین دغدغه فعالان صنعت پرداخت، توسعه زیرساختها و افزایش ضریب نفوذ خدمات الکترونیکی بود؛ اما اکنون که این زیرساختها تا حد زیادی شکل گرفتهاند، موضوع اصلی به ارتقای کیفیت تصمیمگیری، افزایش امنیت، شخصیسازی خدمات و بهبود تجربه مشتری معطوف شده است؛ حوزهای که هوش مصنوعی در آن نقشی تعیینکننده ایفا میکند. یکی از مهمترین کاربردهای این فناوری، مدیریت ریسک و مقابله با تقلبهای مالی است. امروزه سامانههای مبتنی بر هوش مصنوعی قادرند میلیونها تراکنش را در لحظه تحلیل کنند و رفتارهای غیرمتعارف را پیش از وقوع خسارت شناسایی کنند. این قابلیت، علاوه بر کاهش هزینههای عملیاتی، اعتماد مشتریان به شبکه پرداخت را نیز افزایش میدهد و سطح امنیت خدمات مالی را بهشکل محسوسی ارتقا میبخشد.
در کنار امنیت، شخصیسازی خدمات نیز به یکی از الزامات بانکداری نوین تبدیل شده است. تحلیل هوشمند دادههای رفتاری مشتریان این امکان را فراهم میکند که خدمات، پیشنهادها و حتی فرایندهای بانکی متناسب با نیازهای هر فرد طراحی و ارائه شوند. در آینده نزدیک، بسیاری از تصمیمهایی که امروز با مداخله مستقیم نیروی انسانی گرفته میشوند، بهوسیله سامانههای هوشمند و بر مبنای تحلیل دادهها اتخاذ خواهند شد.
این تحول تنها به نرمافزارها محدود نمیشود و تجهیزات بانکی نیز با سرعت در حال هوشمند شدن هستند. دستگاههای صدور آنی کارت، کیوسکهای غیرنقدی، اسکنرهای چک و سایر تجهیزات بانکی نسل جدید، علاوه بر انجام وظایف اصلی خود، به منابع تولید داده تبدیل شدهاند؛ دادههایی که با تحلیل آنها میتوان عملکرد تجهیزات را پایش کرد، زمان خرابی را پیشبینی کرد و کیفیت خدمات را بهبود بخشید. حرکت از «نگهداری پس از خرابی» بهسمت «نگهداری پیشبینانه»، یکی از مهمترین دستاوردهای تلفیق تجهیزات بانکی با هوش مصنوعی بهشمار میرود.
از سوی دیگر، توسعه بانکداری دیجیتال، بانکداری باز و گسترش اکوسیستم فینتکها، مرزهای سنتی صنعت پرداخت را تغییر داده است. در چنین فضایی، همکاری میان بانکها، شرکتهای فناوری و ارائهدهندگان تجهیزات، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. موفقیت آینده نه در رقابت صرف، بلکه در ایجاد اکوسیستمهایی هوشمند، یکپارچه و مبتنی بر همکاری رقم خواهد خورد.
البته توسعه هوش مصنوعی بدون توجه به امنیت اطلاعات، حریم خصوصی و الزامات قانونی امکانپذیر نیست. هرچه حجم دادهها و سطح هوشمندی سامانهها افزایش یابد، مسئولیت فعالان این حوزه در حفاظت از اطلاعات مشتریان نیز سنگینتر خواهد شد. بنابراین، سرمایهگذاری در امنیت سایبری، استانداردسازی، آموزش نیروی انسانی و تدوین چهارچوبهای حکمرانی داده باید همگام با توسعه فناوری پیش برود.
صنعت پرداخت الکترونیکی ایران امروز بیش از هر زمان دیگری فرصت همگام شدن با تحولات جهانی را در اختیار دارد. اگر بتوانیم ظرفیت شرکتهای دانشبنیان، دانشگاهها، نظام بانکی و بخش خصوصی را در کنار یکدیگر قرار دهیم، هوش مصنوعی میتواند به موتور محرک نسل جدید خدمات مالی کشور تبدیل شود؛ خدماتی که علاوه بر امنیت و سرعت، تجربهای هوشمند، ساده و قابل اعتماد برای مشتریان فراهم میکنند.
آینده صنعت پرداخت، آیندهای دیجیتال، هوشمند و دادهمحور است. سازمانهایی که از امروز برای این آینده برنامهریزی کنند، نهتنها در بازار رقابتی فردا جایگاه خود را حفظ خواهند کرد، بلکه نقش مؤثری نیز در شکلدهی به اقتصاد دیجیتال کشور ایفا خواهند کرد.
