بازار سرمایه‌گذاری در طلا در سال‌های اخیر شکل‌های متنوع‌تری پیدا کرده؛ از خرید طلای آب‌شده تا پلتفرم‌های آنلاین. اکسیراز اما می‌خواهد جایگاه متفاوتی برای خود تعریف کند. کامران آزادی، بنیان‌گذار و مالک این مجموعه، تأکید دارد که اکسیراز پلتفرم خریدوفروش آنلاین طلا نیست و در اصل تولیدکننده شمش طلاست؛ مدلی که در آن خرید، در نهایت به تحویل فیزیکی شمش به مشتری منتهی می‌شود. آزادی پشت این برند سه‌ساله، تجربه‌ای حدود ۶۰ساله در بازار طلا را می‌بیند و می‌گوید هدف آنها ایجاد محصولی استاندارد برای سرمایه‌گذاری و توسعه دسترسی مردم به شمش طلاست.
در این گفت‌وگو با او درباره چرایی ورود اکسیراز به بازار شمش، نقدش به سرمایه‌گذاری مصرف‌کنندگان در طلای آب‌شده، تفاوت این مجموعه با پلتفرم‌های طلای دیجیتال، شبکه نزدیک به ۱۰۰ شعبه و نمایندگی، نحوه قیمت‌گذاری و سازوکارهای کنترل اصالت صحبت کرده‌ایم. آزادی می‌گوید مسیر توسعه اکسیراز در نهایت به یک هدف ختم می‌شود: اینکه شمش طلا در دسترس طیف گسترده‌تری از مردم قرار بگیرد.
از اصالت و امنیت تا ایده ساخت یک استاندارد تازه
کامران آزادی، بنیان‌گذار و مالک اکسیراز، این شرکت را در دو کلمه خلاصه میکند: «اصالت» و «امنیت»؛ دو مفهومی که به گفته او، از همان ابتدا مبنای شکل‌گیری این مجموعه بوده‌اند. آزادی می‌گوید ایده راه‌اندازی اکسیراز از مشاهده نیازهای بازار و فاصله‌ای شکل گرفت که به اعتقاد او میان شیوه‌های سرمایه‌گذاری در طلا در ایران و استانداردهای رایج جهانی وجود داشت.
به گفته او، آنها تقاضا و نیاز بازار را بررسی کردند و به این نتیجه رسیدند که در دنیا سال‌هاست استاندارد مشخصی برای استفاده از طلا به‌عنوان ابزاری برای سرمایه‌گذاری و پس‌انداز وجود دارد، اما این شکل از سرمایه‌گذاری در ایران، آن‌طور که مدنظر آنها بوده، وجود نداشته است. آزادی می‌گوید: «گفتیم حتماً نیاز است که ایران هم به استانداردهای جهانی بپیوندد و کالایی به‌عنوان سرمایه‌گذاری امن به وجود بیاید.»
طلای آب‌شده برای مصرف‌کننده طراحی نشده است
یکی از موضوعاتی که آزادی در توضیح چرایی شکل‌گیری اکسیراز به آن اشاره میکند، گسترش خرید طلای آب‌شده میان مصرف‌کنندگان است. به گفته او، در سال‌های اخیر بازاری شکل گرفته که در آن مردم برای سرمایه‌گذاری به سمت خرید طلای آب‌شده رفته‌اند؛ درحالی‌که از نگاه او، این محصول اساساً برای مصرف‌کننده نهایی طراحی نشده است. او می‌گوید: «بازار آب‌شده برای مصرف‌کننده نیست؛ برای همکار به همکار و برای تولید صنعتی است.»
او یکی از مسائل این بازار را زمانی می‌داند که مصرف‌کننده می‌خواهد طلایی را که خریده، دوباره بفروشد. به گفته بنیان‌گذار اکسیراز، در چنین شرایطی این سؤال مطرح می‌شود که هنگام فروش چه میزان از ارزش طلا کم می‌شود و آیا سودی که فرد انتظار داشته از سرمایه‌گذاری خود به دست بیاورد، همچنان برای او باقی می‌ماند یا خیر. آزادی می‌گوید: «ما دیدیم زمانی که قرار است مصرف‌کننده این طلا را به بازار برگرداند و بفروشد، چقدر قرار است روی آن ضرر کند و یا برای فروشش دچار چالش باشد از عیار تا زیرخرید و چالش های دیگر. آیا سودی که قرار بوده برایش حاصل شود، دیده می‌شود یا نمی‌شود؟ قاعدتاً شاید ضررهایی در این بازار به وجود بیاید.»
همین مسئله باعث شده آنها به فکر ایجاد استاندارد متفاوتی برای بازار ایران بیفتند. آزادی در کنار این موضوع، یکی دیگر از چالش‌های طلای آب‌شده را دشواری سنجش عیار و اصالت آن برای مصرف‌کننده می‌داند. او می‌گوید:
«بازار آب‌شده از دید من باگ‌های زیادی دارد و نظارت کافی روی آن نیست. از طرف دیگر، مصرف‌کننده معمولاً امکان و دانش لازم برای عیارسنجی و راستی‌آزمایی طلا را ندارد و نمی‌تواند به‌راحتی تشخیص دهد که در آن تقلبی صورت گرفته یا نه. من که در این حوزه فعالیت می‌کنم این امکان را دارم و حتماً این بررسی‌ها را انجام می‌دهم، اما قاعدتاً نباید انتظار داشت مصرف‌کننده هم خودش این کار را انجام دهد.»
اکسیراز در مقابل، فعالیت خود را بر شمش طلا متمرکز کرده است. آزادی می‌گوید محصولات این مجموعه طلای ۲۴ عیار هستند و اکسیراز در حال حاضر به‌صورت تخصصی فقط در حوزه طلا فعالیت میکند و هنوز وارد حوزه نقره نشده است.
۶۰ سال تجربه پشت یک برند تازه
هرچند اکسیراز سه سال است که فعالیت خود را آغاز کرده، آزادی پشت این کسب‌وکار سابقه‌ای حدود ۶۰ساله می‌بیند؛ سابقه‌ای که از فعالیت پدرش در بازار طلا آغاز شده است. او توضیح می‌دهد: «این ۶۰ سال از سمت پدر من شروع شد. ایشان حدود ۶۰ سال پیش در این حوزه شروع به فعالیت کرد و دانشش را به ما انتقال داد. ما هم به‌عنوان نسل جدید با ایده‌های جدید و شاید نوآوری‌های جدید آمدیم و این محصولات را برای بازار ایجاد کردیم.»
به اعتقاد آزادی، همین تجربه چندده‌ساله به آنها کمک کرده است تا نیازهای مصرف‌کننده را بهتر بشناسند و راحت‌تر درک کنند که مشتری در بازار طلا با چه دغدغه‌هایی مواجه است.
بخش دیگری از ایده‌هایی که امروز در اکسیراز اجرا شده‌اند نیز به تجربه شخصی خود آزادی برمی‌گردد. او می‌گوید حدود ۲۰ سال خارج از ایران زندگی کرده است و بسیاری از ایده‌هایی که اکنون در اکسیراز اجرا و پیاده‌سازی می‌شوند، متأثر از تجربه‌هایی هستند که طی آن سال‌ها به دست آورده است.
اکسیراز پلتفرم طلای دیجیتال نیست
آزادی تأکید دارد که اکسیراز را نباید با پلتفرم‌های خریدوفروش آنلاین طلای دیجیتال یکی دانست. او این مجموعه را پیش از هر چیز تولیدکننده شمش طلا معرفی میکند و می‌گوید: «اکسیراز در اصل تولید کننده و تامین کننده شمش طلای 24 عیار است. خودمان تولیدکننده هستیم.»
به گفته آزادی، تفاوت اصلی اکسیراز با پلتفرم‌های آنلاین در این است که در این مجموعه، مشتری در آن خرید فیزیک طلا را دریافت میکند. او توضیح می‌دهد: «زمانی که شما وارد سایت یا هرکدام از شعب و نمایندگی‌های اکسیراز می‌شوید، کالای فیزیکی ما را دریافت می‌کنید. چه از طریق سایت خریده باشید، می‌توانید از نمایندگی تحویل بگیرید، از شعبه تحویل بگیرید یا برایتان با پست و بیمه کامل ارسال شود.»
او مدل فعالیت پلتفرم‌های طلای دیجیتال را متفاوت می‌داند و می‌گوید در آن مدل، محور اصلی خریدوفروش طلای دیجیتال است، درحالی‌که در اکسیراز همه‌چیز به تحویل فیزیکی شمش منتهی می‌شود: «اینجا تماماً فیزیکی است؛ یعنی سرمایه دست خودت است.»
تبدیل‌شدن به مرجع شمش طلای سرمایه‌گذاری
آزادی اکسیراز را در حال حاضر بزرگ‌ترین تولیدکننده و فروشنده شمش طلا در سراسر کشور می‌داند و معتقد است این جایگاه امروز یکی از نقاط قوت اکسیراز به شمار می‌رود. بااین‌حال، به گفته او هدف اصلی این مجموعه فراتر از حفظ این جایگاه است و اکسیراز می‌خواهد به مرجع تولید شمش طلای ۲۴ عیار مطابق با استانداردهای جهانی تبدیل شود.
آزادی درباره چشم‌اندازی که اکسیراز برای خود ترسیم کرده، می‌گوید: «چشم‌انداز ما این است که شمش‌های دارای استاندارد جهانی، به‌عنوان ابزاری برای سرمایه‌گذاری، در دسترس و در مالکیت تمام مردم ایران قرار بگیرند.»
او هدف کلی اکسیراز را در مسیری که این کسب‌وکار دنبال میکند، حضور شمش طلای این برند در خانواده‌های ایرانی عنوان میکند و توضیح می‌دهد: «هدف اکسیراز این است که تمام خانواده‌های ایرانی، شمش طلای اکسیراز را به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری در کنار خود داشته باشند و بتوانند با در اختیار داشتن آن، لمس واقعی ثروت، امنیت سرمایه‌گذاری و اصالت را تجربه کنند.»
ظرفیت تولید اکسیراز را تقاضای بازار تعیین میکند
آزادی درباره ظرفیت فعلی تولید اکسیراز و توان این مجموعه برای پاسخ‌گویی به افزایش احتمالی تقاضا، ظرفیت تولید را وابسته به نیاز بازار می‌داند و می‌گوید اکسیراز برای آن سقف مشخصی در نظر نگرفته است. او توضیح می‌دهد: «ظرفیت تولید اکسیراز وابسته به نیاز بازار است و از این منظر، برای آن حد و مرزی در نظر نمی‌گیریم. هرچقدر تقاضا در بازار برای خرید و در اختیار داشتن شمش اکسیراز افزایش پیدا کند، با توجه به پشتوانه‌هایی که اکسیراز در طول حدود ۶۰ سال فعالیت و سابقه خود در اختیار دارد، امکان تأمین آن وجود خواهد داشت.»
به گفته آزادی، این مجموعه در حوزه تأمین نیز محدودیتی برای خود قائل نیست و افزایش تقاضا می‌تواند با افزایش متناسب عرضه پاسخ داده شود. او می‌گوید: «ما در حوزه تأمین، محدودیتی برای خود قائل نیستیم. بنابراین هرچقدر تقاضای بازار افزایش پیدا کند، اکسیراز آمادگی تأمین و عرضه متناسب با آن تقاضا را دارد.»
بنیان‌گذار و مالک اکسیراز همچنین معتقد است زیرساخت‌های فعلی این مجموعه توان پاسخ‌گویی به رشد تقاضا را دارند و تأکید میکند: «هرچقدر تقاضا بالاتر برود، زیرساخت‌هایی که در حال حاضر در اکسیراز وجود دارد، پاسخ‌گوی این نیازها خواهد بود.»
شمش طلا؛ انتخاب اکسیراز برای سرمایه‌گذاری بلندمدت
آزادی در پاسخ به این پرسش که شمش در سال‌های آینده تا چه اندازه می‌تواند جای بخشی از ابزارهای فعلی سرمایه‌گذاری در بازار طلا را بگیرد، تأکید میکند که نگاه اکسیراز به این موضوع صرفاً در حد یک احتمال یا اعتقاد نیست. او می‌گوید: «ما صرفاً معتقد نیستیم؛ ما مطمئنیم و ایمان داریم که شمش‌های مطابق با استانداردهای جهانی، با بالاترین سطح خلوص و استاندارد ۹۹۵، دقیقاً یکی از صحیح‌ترین ابزارهای سرمایه‌گذاری هستند.»
از نگاه بنیان‌گذار اکسیراز، پشتوانه مالی، در دسترس بودن و امکان نقدشوندگی در زمان نیاز به نقدینگی، از ویژگی‌هایی است که شمش را به گزینه‌ای برای سرمایه‌گذاری تبدیل میکند. آزادی در این‌باره توضیح می‌دهد: «شمش طلا به دلیل برخورداری از پشتوانه مالی، در دسترس بودن و همچنین نقدشوندگی بالا در زمانی که فرد به نقدینگی نیاز دارد، می‌تواند یکی از درست‌ترین و صحیح‌ترین انتخاب‌ها برای سرمایه‌گذاری باشد.»
زیرساختی برای یک بازی بلندمدت
بنیان‌گذار اکسیراز درباره تعداد مشتریان و میزان فروش این مجموعه عددی اعلام نمی‌کند و می‌گوید اطلاعات مربوط به میزان فروش محرمانه است. بااین‌حال، در توضیح ظرفیت‌ها و زیرساخت‌هایی که برای این کسب‌وکار ایجاد شده‌اند، تأکید میکند که نگاه آنها از ابتدا بلندمدت بوده است. او می‌گوید: «ما ظرفیت‌هایمان را خیلی بلندمدت و زیرساخت را خیلی قوی ساختیم، چراکه این را کالای یک روز، دو روز، یک سال یا ۱۰ سال ندیدیم.»
آزادی معتقد است شمش طلا باید بتواند جایگزین بخشی از کالاهایی شود که امروز برای سرمایه‌گذاری در صنعت طلا مورد استفاده قرار می‌گیرند. به همین دلیل، هنگام طراحی مدل اکسیراز تنها به تولید محصول فکر نکرده‌اند و مجموعه‌ای از زیرساخت‌های موردنیاز را هم‌زمان در نظر گرفته‌اند. او دراین‌باره می‌گوید: «این کالایی است که باید جایگزین بسیاری از کالاهای سرمایه‌گذاری در این صنعت شود. برای همین زیرساخت‌های موردنیازش را دیدیم؛ چه نیازمندی‌های فرایند تولید، چه امنیت، چه ظرفیت تولید و حتی ظرفیت بازخرید.»
آزادی یکی از مهم‌ترین بخش‌های این زیرساخت را شبکه فروش اکسیراز می‌داند؛ شبکه‌ای که به گفته او قرار است باعث شود مشتری در نقاط مختلف کشور با قیمت‌های متفاوتی مواجه نشود. او توضیح می‌دهد: «فکر می‌کنم شاید برای بار اول حتی در دنیا یک شبکه فروش ایجاد شده که هر جای یک کشور بروید، طلا را به یک قیمت ببینید، به یک قیمت بخرید و به یک قیمت بفروشید.»
البته به گفته او، ایجاد چنین ساختاری آسان نبوده است. آزادی می‌گوید: «زیرساختش راحت نبود؛ واقعاً خیلی سخت بود. متقاعدکردنش یک مقدار کار سختی بود و پیاده‌سازی‌اش هم کار دشواری بود، ولی به لطف خدا انجام شد.»
هدف شبکه فروش؛ دسترسی به اکسیراز در سراسر ایران
اکسیراز در حال حاضر، با احتساب شعبی که در دست تأسیس هستند، نزدیک به ۱۰ شعبه دارد و حدود ۹۰ نمایندگی نیز با این مجموعه همکاری می‌کنند. آزادی توضیح می‌دهد که بخش عمده این نمایندگان از همان شبکه ارتباطی قدیمی انتخاب شده‌اند که طی سال‌های فعالیت خانواده او در بازار طلا شکل گرفته است: «واقعیت این است که نمایندگی‌ها از دایره ارتباطی همان سابقه چندساله به وجود آمده‌اند. خیلی گلچین‌شده انتخاب شده‌اند؛ کسانی هستند که ما سال‌ها با آنها کار کرده‌ایم و قبولشان داریم.»
این شبکه فقط در تهران متمرکز نیست. آزادی از حضور اکسیراز در مشهد، اصفهان، تبریز، اهواز، قم و کرج نام می‌برد و می‌گوید شبکه شعب و نمایندگی‌های اکسیراز در نقاط مختلف کشور پراکنده است.
اکسیراز در حال حاضر نزدیک به ۱۰۰ شعبه و نمایندگی دارد، اما آزادی توسعه شبکه فروش این مجموعه را محدود به شهرهای بزرگ نمی‌داند. به گفته او، هدف این است که شبکه فروش اکسیراز تمام نقاط و اقلیم‌های ایران را پوشش دهد؛ از کوچک‌ترین شهرها تا بزرگ‌ترین استان‌های کشور. او درباره مدل توسعه این شبکه می‌گوید: «در تمامی نقاط جغرافیایی ایران، دسترسی به اکسیراز باید به ساده‌ترین و راحت‌ترین شکل ممکن فراهم شود تا مردم برای خرید و فروش محصولات اکسیراز، دسترسی آسانی به این شبکه داشته باشند. این هدف را به هر روشی که امکان‌پذیر باشد دنبال خواهیم کرد.»
چشم‌انداز آزادی اما به بازار ایران محدود نمی‌شود. او آینده اکسیراز را فراتر از مرزهای کشور می‌بیند و معتقد است با تغییر شرایط فعلی، امکان حضور این برند ایرانی در بازارهای جهانی نیز وجود خواهد داشت. آزادی می‌گوید: «آینده اکسیراز را صرفاً محدود به ایران نمی‌بینیم. معتقدیم در فرایندهای پیش رو، با از بین رفتن محدودیت‌ها و شرایط سختی که امروز کشور با آن مواجه است، اکسیراز به‌عنوان یک برند ایرانی، در سطح جهان نیز خود را بروز خواهد داد و به بهترین شکل جلوه خواهد کرد.»
یکسان‌سازی قیمت و تجربه خرید در شبکه فروش
وقتی صحبت به یکسان‌بودن قیمت و کیفیت خدمات در شعب و نمایندگی‌های مختلف اکسیراز می‌رسد، آزادی از «شفافیت» به‌عنوان اولین قدم این مجموعه نام می‌برد. او معتقد است مشتری باید پیش از خرید بداند طلا را با چه قیمتی می‌خرد و حتی اگر بخواهد بلافاصله آن را بفروشد، با چه قیمتی از او بازخرید خواهد شد. آزادی می‌گوید: «در اکسیراز زمانی که می‌خواهید طلا را بخرید یا زمانی که قرار است به شما فروخته شود، خودتان می‌بینید. برایتان شفاف است که قرار است این طلا را چند بخرید و قیمت تمام‌شده آن چقدر است. حتی اگر یک ثانیه بعد قرار باشد این طلا را بفروشید، مشخص است که قرار است چند از شما بخرند. تمام اینها در سایت مشخص و شفاف است.»
آزادی می‌گوید نمایندگان این مجموعه نیز به‌صورت مستمر تحت نظارت قرار دارند و تاکنون موردی پیش نیامده است که یک نماینده در خرید یا بازخرید محصول به تعهد خود عمل نکند.
از خرید حضوری تا سفارش آنلاین شمش
خرید از اکسیراز به گفته آزادی از دو مسیر حضوری و آنلاین انجام می‌شود. در خرید حضوری، مشتری به یکی از شعب یا نمایندگی‌های اکسیراز مراجعه میکند و شمش موردنظرش را انتخاب میکند. اگر مبلغ خرید تا ۴۰۰ میلیون تومان باشد، پرداخت در همان محل انجام می‌شود. آزادی توضیح می‌دهد:
«اگر مبلغش تا ۴۰۰ میلیون تومان باشد، مشتری کارت می‌کشد و همان‌جا یک سریال یکتا به شمش اختصاص داده می‌شود که مالکیت این سریال برای شخص خریدار می‌شود. اگر مبلغ خرید بیش از ۴۰۰ میلیون تومان باشد، مشتری برای انتقال وجه به بانک مراجعه میکند و اکسیراز در این مرحله فاکتور رسمی در اختیار او قرار می‌دهد.»
به گفته آزادی، وجود این فاکتور باعث می‌شود برای بانک نیز مشخص باشد که مبلغ بابت چه معامله‌ای جابه‌جا می‌شود. او می‌گوید: «فاکتور رسمی به آنها داده می‌شود که هیچ ابهامی در بانک برایشان نباشد که مبلغی که جابه‌جا می‌کنند برای چیست و مشکلی برایشان در بانک پیش نیاید.»
مسیر دوم، خرید آنلاین است. در این روش، مشتری محصول موردنظرش را در سایت انتخاب میکند و پس از خرید دو انتخاب دارد؛ یا شمش را به‌صورت حضوری از یکی از شعب یا نمایندگی‌ها تحویل بگیرد یا درخواست ارسال آن را ثبت کند تا محصول با پست و بیمه کامل برایش فرستاده شود.
شمش‌هایی با هویت قابل استعلام
هر شمشی که در اکسیراز تولید می‌شود، یک شماره سریال یکتا دارد. آزادی می‌گوید برای هر شمش تنها همان یک شماره وجود دارد و امکان استعلام آن نیز فراهم شده است. به گفته او، اکسیراز در سایت خود قابلیتی برای استعلام سرقت یا مفقودی شمش ایجاد کرده که فقط برای مصرف‌کننده نهایی طراحی نشده و فعالان بازار نیز می‌توانند از آن استفاده کنند. آزادی توضیح می‌دهد: «حتی در سایت خودمان استعلام سرقت گذاشته‌ایم؛ نه فقط برای مصرف‌کننده، حتی برای همکار. زمانی که کسی می‌خواهد این شمش را بین خودشان ردوبدل یا خریدوفروش کند، می‌تواند از خود سایت اکسیراز استعلام بگیرد که این شمش موردی نداشته باشد و کسی آن را سرقتی یا مفقودی اعلام نکرده باشد.»
تحویل فیزیکی به‌جای نگهداری طلا نزد مجموعه
برخلاف مدل‌هایی که طلا نزد پلتفرم باقی می‌ماند، در اکسیراز اصل بر این است که خریدار شمش خود را تحویل بگیرد. آزادی می‌گوید آنها علاقه‌ای ندارند کالای خریداری‌شده مشتری نزد مجموعه باقی بماند: «ما دوست نداریم امانت مردم دست ما باشد. دوست داریم هرچه سریع‌تر کالایی که مشتری خریده به دستش برسد.»
به گفته مالک اکسیراز، اینکه مشتری شمش خود را تحویل نگیرد اتفاق رایجی نیست؛ اما اگر چنین شرایطی به وجود بیاید، تیم اکسیراز موضوع را پیگیری میکند. او می‌گوید: «با مشتری در تماس هستیم و می‌بینیم چرا تحویل نگرفته؛ چرا نرفته شعبه یا اگر مشکلی از سمت پست پیش آمده، بالاخره به یک چرایی می‌رسیم که مشکل از کجا بوده است.»
اگر مشتری طی سه روز اعلام کند که به هر دلیلی نمی‌خواهد شمش را تحویل بگیرد، اکسیراز محصول را با نرخ روز می‌فروشد و وجه حاصل را به حساب مشتری بازمی‌گرداند. آزادی دلیل این تصمیم را نیز همان نپذیرفتن مسئولیت نگهداری امانت مردم عنوان میکند: «اگر طی سه روز مشتری گفت من به هر دلیلی تحویل نمی‌گیرم، ما خودمان چون دوست نداریم مسئولیت امانت مردم را بپذیریم، شمش را به نرخ روز برایش می‌فروشیم و دوباره پول را به حسابش برمی‌گردانیم.»
لجستیک شمش در شبکه‌ای سراسری
ارسال شمش از طریق پست محدود به شهر مشخصی نیست و به گفته آزادی در سراسر ایران انجام می‌شود. او می‌گوید: «اگر از طریق پست باشد، هر جای ایران برای ما فرقی ندارد. فرایند ارسال نیز معمولاً حداکثر سه روز کاری طول می‌کشد. امروز که خریداری میکند، فردا تحویل پست می‌شود و معمولاً خودمان پیگیری‌های لازم را انجام می‌دهیم که در اسرع وقت به دست مشتری برسد.»
آزادی در عین حال می‌پذیرد که ممکن است در فرایند لجستیک تأخیر رخ دهد. در چنین شرایطی، مجموعه علت تأخیر را بررسی و موضوع را پیگیری میکند و به گفته او تلاش می‌شود مسئله به شکلی برای مشتری جبران شود تا خاطره ناخوشایندی از این خرید برای او باقی نماند.
ریسک ارسال شمش چگونه مدیریت می‌شود؟
تمام شمش‌هایی که از طریق اکسیراز ارسال می‌شوند، تحت پوشش بیمه قرار دارند. آزادی تأکید میکند این پوشش کامل است و اگر بسته در مسیر با مشکلی مانند مفقودی، سرقت یا حادثه دیگری مواجه شود، مسئولیت متوجه مشتری نخواهد بود. او دراین‌باره توضیح می‌دهد: «تمام شمش‌هایی که ارسال می‌کنیم با بیمه صددرصد ارسال می‌شوند. اگر خدای نکرده به هر دلیلی اتفاقی بیفتد، این گزینه را به مشتری می‌دهیم که مجدد برایش ارسال کنیم؛ یعنی انگار هیچ اتفاقی برای مشتری نیفتاده و تمام مسئولیتش را خودمان می‌پذیریم.»
اگر مشتری پس از وقوع چنین اتفاقی دیگر نخواهد شمش برای او ارسال شود، می‌تواند از خرید منصرف شود. در این صورت نیز به گفته آزادی، کل وجهی که پرداخت کرده به او بازگردانده می‌شود. او می‌گوید: «بیمه‌های ما صددرصد کاور می‌کنند. این‌طور نیست که مثلاً فرانشیز ۱۰ درصدی داشته باشد. عین پولی که مشتری پرداخت کرده، صددرصد به او برمی‌گردد.»
منطق قیمت‌گذاری و بازخرید شمش
قیمت شمش‌های اکسیراز بر اساس نرخ لحظه‌ای طلا محاسبه می‌شود. آزادی توضیح می‌دهد هزینه‌ای که به قیمت طلای خام اضافه می‌شود، در وزن‌های مختلف یکسان نیست: «درصدهای ما متفاوت است. درصد ما از دو درصد شروع می‌شود و به بالا می‌رود. هرچقدر وزن پایین‌تر می‌آید، درصد به خاطر هزینه‌های ساخت بالاتر می‌رود و هرچقدر وزن بالاتر می‌رود، درصد کمتر می‌شود.» بنابراین در شمش‌های کوچک‌تر سهم هزینه تولید بیشتر است و با افزایش وزن شمش، درصد این هزینه کاهش پیدا میکند.»
آزادی یکی از ویژگی‌های مدل قیمت‌گذاری اکسیراز را وجود یک نرخ واحد برای خرید و فروش می‌داند. او می‌گوید: «خوبی اکسیراز این است که یک نرخ دارد. برای خرید و فروش دو نرخ وجود ندارد. همان نرخ خام را حساب میکند و می‌فروشد و با همان نرخ بازخرید انجام می‌دهد.»
اگر پلمپ محصول سالم باقی بماند، مبلغ مربوط به آن نیز هنگام بازخرید برای مشتری محاسبه و به او بازگردانده می‌شود. به گفته آزادی، سالم نگه‌داشتن پلمپ باعث می‌شود ارزش مربوط به بسته‌بندی نیز در زمان بازخرید حفظ شود و از بین نرود.
اگر مشتری دقیقاً در همان لحظه‌ای که شمش را خریده بخواهد آن را دوباره بفروشد و تغییری در قیمت طلا رخ نداده باشد، طبیعتاً هزینه‌ای که هنگام خرید بابت محصول پرداخت کرده از مبلغ او کسر می‌شود. آزادی در مثال خود به همان حدود دو درصد اشاره میکند. بااین‌حال، او می‌گوید در دوره‌هایی که بازار نوسان زیادی دارد، حتی پیش آمده است مشتری صبح شمش را خریده و عصر همان روز آن را دوباره به اکسیراز فروخته و به دلیل رشد قیمت طلا سود کرده است.
آسیب‌دیدن یا بازشدن پلمپ باعث نمی‌شود اکسیراز از بازخرید شمش خودداری کند. آزادی تأکید میکند که شمش حتی بدون پلمپ سالم نیز به‌طور کامل پذیرفته می‌شود: «صددرصد می‌پذیریم. فقط آن مبلغی که بابت پلمپ قرار بوده به مشتری برگردانیم دیگر به او برنمی‌گردد.»
بنابراین بازشدن بسته‌بندی، قابلیت فروش مجدد محصول را از بین نمی‌برد و تنها مزیت مالی مربوط به سالم‌ماندن پلمپ از دست می‌رود.
فاکتور رسمی در بازاری که همیشه شفاف نیست
آزادی یکی دیگر از تفاوت‌هایی را که برای اکسیراز قائل است، ارائه فاکتور رسمی می‌داند. به گفته او، در بخش‌هایی از بازار طلا، به‌ویژه در معاملات سکه و طلای آب‌شده، در بسیاری از موارد فاکتور رسمی ارائه نمی‌شود. او توضیح می‌دهد: «خیلی جاها واقعاً فاکتور نمی‌دهند؛ چه بابت سکه باشد، چه بابت آب‌شده. فاکتور رسمی در اصل وجود ندارد، اما ما در اکسیراز فاکتور رسمی به مشتری ارائه می‌دهیم.»
فاکتوری که اکسیراز ارائه می‌دهد، به گفته آزادی، شامل اطلاعات کامل شرکت و محصول است؛ نام شرکت، شناسه ملی، آدرس، مشخصات کالایی که مشتری خریده، وزن، عیار و شماره سریال شمش همگی در آن درج می‌شوند. در کنار این موارد، مقدار طلای خام خریداری‌شده، کارمزدی که مشتری پرداخت کرده و مالیات بر ارزش افزوده نیز در فاکتور ثبت می‌شود.
شماره سریال؛ مسیر بازیابی اطلاعات خرید
آزادی می‌گوید یکی از دغدغه‌هایی که هنگام طراحی خدمات اکسیراز به آن توجه کرده‌اند، مسئله گم‌شدن فاکتور است. در بازار طلا، نگهداری فاکتور برای مشتری اهمیت زیادی دارد و گم‌شدن آن می‌تواند دردسرساز شود. اکسیراز برای محصولات خود گواهینامه نیز در نظر گرفته است. این گواهینامه با شماره سریال شمش در ارتباط است و مشتری می‌تواند از طریق همان شماره به سامانه مراجعه کند.
بنیان‌گذار اکسیراز دراین‌باره توضیح می‌دهد: «همیشه همه دغدغه این را دارند که اگر من فاکتورم را گم کردم چه کار کنم. ما یک گواهینامه هم روی طلاهایی که تقدیم می‌کنیم، داریم. با شماره سریال به سامانه مراجعه میکند و وقتی وارد سامانه می‌شود، هر چند بار که دوست داشته باشد می‌تواند فاکتور را بگیرد. دیگر دغدغه این را ندارد که اگر فاکتور گم شد، چه کار کنم.»
چند لایه نظارت بر تولید شمش
در بخش تولید، آزادی از چند لایه نظارت نام می‌برد. نخستین مورد، اداره استاندارد است و به گفته او، شمش‌های اکسیراز با علامت استاندارد توزیع می‌شوند. اتحادیه صنف طلا و جواهر نیز یکی دیگر از نهادهایی است که بر فعالیت مجموعه اکسیراز نظارت دارد. در کنار این نهادها، اکسیراز تیم کنترل کیفیت داخلی خود را نیز دارد که وزن و عیار محصولات را بررسی میکند.
کنترل وزن و عیار در خط تولید
آزادی در توضیح حساسیت اکسیراز روی وزن شمش‌ها از ترازوهایی با دقت بالا می‌گوید: «شاید بگویم ترازوی پنج‌صفر اصلاً در صنف ما جایی ندارد و بیشتر در آزمایشگاه استفاده می‌شود، ولی به خاطر اینکه ما وزن دقیق دربیاوریم و حتی یک‌هزارم سوت اختلاف نداشته باشد، از ترازوهای پنج‌صفر استفاده می‌کنیم. هدفمان این است که اختلاف وزن حتی در مقادیر بسیار کوچک نیز کنترل شود. در بخش عیار نیز تیم کنترل کیفیت اکسیراز دائماً فرایند ری‌گیری را رصد میکند و اجازه داده نمی‌شود طلایی با عیار کمتر از ۹۹۵ از مجموعه خارج شود.»
کنترل محصول فقط به داخل خط تولید محدود نمی‌شود. به گفته آزادی، نمایندگان نهادهای نظارتی به‌صورت مرتب از خط تولید و فروشگاه‌های اکسیراز بازدید می‌کنند. این بازرسی حتی محصولاتی را که در شبکه توزیع شده‌اند نیز دربر می‌گیرد. او می‌گوید بازرسان به شعب و نمایندگی‌های اکسیراز مراجعه می‌کنند، از شمش‌های توزیع‌شده نمونه می‌گیرند و آنها را مورد تست و آزمایش قرار می‌دهند. در کنار این نظارت بیرونی، تیم کنترل کیفیت خود مجموعه نیز به‌طور دائم وزن و عیار محصولات را کنترل میکند.
هولوگرامی از جنس خود طلا
بسته‌بندی شمش‌های اکسیراز یکی دیگر از موضوعاتی است که آزادی درباره آن توضیح می‌دهد. بااین‌حال، او تأکید میکند که امنیت و ضدجعل‌بودن محصول را نباید صرفاً به بسته‌بندی و پلمپ نسبت داد. او می‌گوید: «ضدجعل‌بودن شمش به بسته‌بندی کالا برنمی‌گردد. بالاخره ما این پلمپ را یک جایی تولید کرده‌ایم یا خریده‌ایم؛ فرد متقلب هم قاعدتاً می‌تواند برود همین کار را انجام دهد.» بنابراین از نگاه او، خود بسته‌بندی به‌تنهایی نمی‌تواند مانع جعل محصول شود.
آنچه آزادی از آن به‌عنوان مهم‌ترین اقدام اکسیراز برای افزایش امنیت و مقابله با جعل یاد میکند، هولوگرامی است که روی خود محصول قرار دارد. او توضیح می‌دهد: «شاهکاری که ما انجام دادیم برای اینکه کار را ضدجعل کنیم، این است که هولوگرام از جنس طلاست. یعنی این‌طور نیست که یک برچسب هولوگرام‌دار گذاشته باشیم؛ یک هولوگرام از جنس خود طلا درست کرده‌ایم و روی خود کار نمایان است.»
به اعتقاد او، ساخت چنین هولوگرامی نیازمند هزینه و تجهیزات خاصی است و همین مسئله جعل آن را برای فرد متقلب غیراقتصادی میکند. آزادی می‌گوید: «برای فرد متقلب ارزشمند نیست که بخواهد چنین هزینه‌ای کند و دستگاهی وارد کند که چنین چیزی تولید کند.» او این ویژگی را یکی از مهم‌ترین لایه‌های امنیتی شمش‌های اکسیراز می‌داند.
بازخرید؛ حلقه دوم مدل کسب‌وکار اکسیراز
یکی از مفاهیمی که آزادی بارها در توضیح مدل اکسیراز به آن برمی‌گردد، «بازخرید تضمینی» است. تعریف او از این عبارت فقط این نیست که مجموعه در شرایط عادی محصول خود را دوباره بخرد؛ بلکه معتقد است این تعهد باید در شرایط بحرانی نیز ادامه داشته باشد. او می‌گوید: «بازخرید تضمینی یعنی در هر مقطعی، در هر شرایطی، حتی شرایط بحرانی که پیش بیاید، در کنار مردم باشیم.»
او معتقد است رابطه اکسیراز با مشتری در لحظه فروش شمش به پایان نمی‌رسد: «کار ما با فروش تمام نمی‌شود؛ شاید بگویم کارمان با فروش تازه آغاز می‌شود. اینکه مشتری را تا مقصد نهایی برسانیم و رضایت خرید و فروشش را جلب کنیم.» بر همین اساس، آزادی تأکید میکند اکسیراز شمشی را که فروخته است، در هر زمان دوباره از مشتری خریداری میکند.
بنیان‌گذار اکسیراز برای توضیح مفهوم بازخرید تضمینی به تجربه روزهای جنگ اشاره میکند؛ دوره‌ای که به گفته او، شرایط بازار طلا متفاوت شده بود و تعداد زیادی از افراد قصد داشتند دارایی طلای خود را نقد کنند. او می‌گوید در آن روزها، به دلیل کمبود نقدینگی، انواع مختلف طلا با قیمت‌هایی پایین‌تر از شرایط عادی خریداری می‌شدند: «فرقی نداشت طلای آب‌شده بود، سکه بود، زیورآلات بود یا هر چیز دیگر. به خاطر کمبود نقدینگی در بازار، طلا را با درصد بسیار پایینی می‌خریدند.»
آزادی می‌گوید شخصاً مواردی دیده که اختلاف قیمت خرید در آنها به حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد رسیده است: «واقعیتش همین بود؛ پول در بازار نبود، جابه‌جاکردن پول سخت بود. هر کسی که می‌خواست طلایش را بفروشد، چیزی نزدیک ۲۰ درصد سرمایه‌اش واقعاً از بین می‌رفت.»
به گفته آزادی، اکسیراز در همان روزها فعالیت خود را ادامه داد و بازخرید محصولاتش را متوقف نکرد: «بازار طلا بسته بود، ولی ما باز بودیم.» او دلیل این تصمیم را تعهدی می‌داند که در برابر مشتریان مجموعه احساس می‌کردند: «بالاخره مردم به اکسیراز اطمینان کرده بودند و سرمایه‌شان را آورده بودند و ممکن بود نیاز باشد آن سرمایه را در همان لحظه، به هر دلیلی، نقد کنند.»
آزادی می‌گوید اکسیراز در آن دوره فعالیت خود را ادامه داد و هر میزان شمشی که مشتریان برای فروش آوردند، بازخرید کرد: «پای کار ایستادیم و هرچقدر آمد، واقعاً بازخرید تضمینی انجام دادیم.»
اگر همه مشتریان یک روز برای فروش بیایند
سناریوی دشوارتری که درباره مدل بازخرید اکسیراز مطرح می‌شود، حالتی است که همه خریداران در یک مقطع تصمیم بگیرند شمش‌های خود را بفروشند. آزادی می‌پذیرد که چنین سناریویی در عمل بسیار بعید است، زیرا طلا خود معادل ارزش و پول است؛ اما می‌گوید حتی برای چنین فرضی نیز برنامه‌ریزی کرده‌اند.
او یکی از دلایل توانایی اکسیراز در این زمینه را تولیدکننده‌بودن مجموعه می‌داند و می‌گوید: «چون ما تولیدکننده هستیم، همان‌طور که محدودیتی در فروش نداریم، محدودیتی هم در خرید نداریم.»
به گفته آزادی، حتی برای سناریویی که به تعبیر او «فرض محال» است و همه مشتریان در یک روز برای فروش مراجعه کنند، زیرساخت لازم را پیش‌بینی کرده‌اند و از قبل زیرساخت‌های موردنیاز برای چنین شرایطی را ساخته‌اند.
آینده بازار طلا همچنان فیزیکی است
آزادی درباره مسیر بازار طلای ایران طی پنج سال آینده، دیدگاه روشنی دارد و معتقد است این بازار به سمت طلای فیزیکی حرکت خواهد کرد. او می‌گوید: «ما ایمان داریم که بازار طلای ایران در پنج سال آینده، حتماً و قطعاً به سمت طلای فیزیکی حرکت خواهد کرد.»
دلیل این دیدگاه به ارزیابی او از امنیت سرمایه‌گذاری در طلای دیجیتال و آنلاین بازمی‌گردد. آزادی معتقد است خریدوفروش طلای دیجیتال و آنلاین، حتی در صورتی که به‌درستی انجام شود، از سطح امنیتی برخوردار نیست که اکسیراز آن را برای سرمایه‌گذاری کافی بداند. او توضیح می‌دهد: «خریدوفروش طلای دیجیتال و آنلاین، که در نهایت به‌صورت یک عدد روی یک صفحه نمایش داده می‌شود، حتی اگر به‌درستی انجام شود، از نگاه ما دارای سطح امنیت قابل قبولی نیست.»
او در مقابل، طلای فیزیکی را گزینه‌ای می‌داند که امنیت و اصالت بیشتری در اختیار سرمایه‌گذار قرار می‌دهد: «خرید طلای فیزیکی همواره و همیشه بالاترین سطح امنیت و اصالت را در اختیار سرمایه‌گذار قرار می‌دهد.»
بااین‌حال، از نگاه آزادی صرف فیزیکی بودن طلا کافی نیست و قالب عرضه، استانداردهای محصول و شرایط تولید و عرضه آن نیز اهمیت دارد. او در این‌باره می‌گوید: «اینکه طلای فیزیکی در چه قالبی ارائه شود، چه استانداردهایی داشته باشد و تحت چه شرایطی تولید و عرضه شود، موضوع بسیار مهمی است.»
آزادی می‌گوید اکسیراز نیز بر همین اساس تلاش کرده الزامات مربوط به امنیت و اصالت محصولات خود را در بالاترین سطح ممکن فراهم کند و این مسیر را یک فرایند ادامه‌دار می‌داند: «ما در اکسیراز تلاش کرده‌ایم بالاترین سطح از هر آنچه برای امنیت و اصالت محصول لازم است فراهم کنیم و هر روز نیز در مسیر بهبود و ارتقای این استانداردها قدم برمی‌داریم.»
رسیدن به نقطه‌ای که هر ایرانی یک شمش اکسیراز داشته باشد
وقتی از آزادی خواسته می‌شود در یک جمله تصویری از آینده اکسیراز و سرمایه‌گذاری در طلا ارائه دهد که سه سال بعد نیز حاضر باشد پای آن بایستد، بار دیگر بر فراگیر شدن مالکیت شمش طلا میان مردم ایران تأکید میکند. او می‌گوید: «باز هم تأکید می‌کنیم که حتماً و قطعاً اعتقاد ما این است که هر ایرانی، شمش طلای اکسیراز را نزد خود داشته باشد؛ و این همان چیزی است که معتقدیم سه سال آینده و حتی پس از آن نیز پای آن خواهیم ایستاد.»
آزادی بار دیگر بر همین هدف تأکید میکند و آن را چشم‌اندازی می‌داند که محدود به یک بازه زمانی سه‌ساله نیست: «مجدداً تأکید می‌کنیم که اعتقاد ما بر این است و امید به روزی داریم که هر ایرانی یک شمش طلای اکسیراز نزد خود داشته باشد و این مورد تا همیشه پابرجاست.»
تمرکز سه سال آینده؛ گسترش شمش به‌عنوان ابزار سرمایه‌گذاری
آزادی درباره آینده اکسیراز در شرایطی صحبت میکند که خود او نیز تأکید دارد پیش‌بینی آینده دشوار شده و حتی درباره اتفاقات کوتاه‌مدت نیز اطمینان زیادی وجود ندارد. بااین‌حال، اولویت اصلی او برای سال‌های آینده روشن است: توسعه بیشتر استفاده از شمش طلا به‌عنوان ابزار سرمایه‌گذاری. او دراین‌باره می‌گوید: «گسترش از دید من این است که هرچقدر این کالا، که از دید من امن‌ترین فرم سرمایه‌گذاری در صنعت طلاست، گسترش پیدا کند، به نفع مصرف‌کننده است.»
از نظر آزادی، بهترین اتفاقی که می‌تواند در ادامه مسیر اکسیراز رخ دهد، عملی‌شدن همان توسعه‌ای است که برای این محصول در ذهن دارد؛ توسعه‌ای که باعث شود شمش طلا در دسترس طیف گسترده‌تری از مردم قرار بگیرد.
او در پایان از جمله‌ای می‌گوید که در مجموعه اکسیراز میان خودشان تکرار می‌کنند و آن را می‌توان خلاصه‌ای از تصویری دانست که برای ادامه مسیر این کسب‌وکار در ذهن دارد: «به امید روزی که هر ایرانی یک شمش طلا داشته باشد.»
