علیرضا بیجار، مدیرعامل شرکت مهندسی نرمافزار شقایق میگوید مهمترین برنامه آنها در ۱۴۰۵، توسعه جتوام و تثبیت جایگاه آن بهعنوان یکی از بازیگران اثرگذار بازار است
عصر تراکنش ۱۰۲ و ۱۰۳ / در میانه سالی که نوسانهای ارزی، افزایش هزینهها و بیثباتیهای اقتصادی، برنامهریزی بسیاری از شرکتها را بر هم زد، برای برخی کسبوکارها «بقا» مهمتر از «توسعه» شد. شرکت مهندسی نرمافزار شقایق نیز از این قاعده مستثنی نبود.
علیرضا بیجار، مدیرعامل این شرکت، معتقد است ۱۴۰۴ بیش از آنکه سال رشدهای پررنگ باشد، سال مدیریت منابع، کنترل هزینهها و عبور از بحرانهای ناخواسته بود؛ سالی که در آن تلاش کردند تعهدی به سال بعد منتقل نکنند و زیرساختهای لازم برای توسعه آینده خود را در سکوت و انضباط مالی بنا بگذارند. در گفتوگو با بیجار، علاوه بر مرور تجربه شقایق در مواجهه با تلاطمهای اقتصادی، درباره نوآوری در سبد محصولات، رشد شتابزده لندتکها و الزامات ماندگاری در این بازار و برنامههای توسعه جتوام در سال ۱۴۰۵ صحبت کردیم.
عبور از سالی که برنامهها را به چالش کشید
سال ۱۴۰۴ برای بسیاری از کسبوکارها سالی دشوار و متفاوت بود؛ سالی که برخی شرکتها از بازار حذف شدند و برخی دیگر در میان ناملایمات، تنها به حفظ بقا بسنده کردند. این شرایط در مورد شرکت نرمافزاری شقایق نیز کمابیش صادق بود. علیرضا بیجار، مدیرعامل شقایق، در اینباره میگوید:
«۱۴۰۴ سالی بسیار پرفرازونشیب و سرشار از اتفاقات غیرقابلپیشبینی بود و در عین حال، خیلی هم سریع گذشت؛ بهگونهای که انگار هنوز در خردادماه هستیم. آنقدر سریع سپری شد که متوجه پایانش نشدیم. به نظر من، برای بسیاری از شرکتها، این سال نه زمان توسعه محصول بود و نه توسعه بازار. مجموعه ما نیز تمرکز اصلی خود را بر حفظ بازار و پایداری در آن قرار داد؛ چراکه بسیاری از مؤلفههای اقتصادی و عملیاتی مطابق برنامهریزیها پیش نرفت و همین موضوع باعث شد اولویت نخست ما عبور از بحرانهایی باشد که ناخواسته در مسیر فعالیتمان ایجاد شد. با این حال، تلاش کردیم زیرساختهای لازم برای توسعه سال آینده را در همین سال فراهم کنیم.»
بیجار معتقد است التهابات ارزی و شرایط خاص اقتصادی کشور، مفهوم «رشد» را با چالش مواجه کرده است. او توضیح میدهد: «رشد، تعاریف متفاوتی دارد. گاهی رشد به معنای افزایش مطلق اعداد است که با توجه به افزایش نرخ ارز و بالا رفتن هزینهها، ممکن است همه ما بهظاهر مشمول رشد شده باشیم. اما در عمل، سبد هزینهها بسیار سریعتر از سبد درآمدی رشد میکند و نتیجه این است که یا عملاً زیان دیدهایم یا در بهترین حالت توانستهایم وضعیت موجود را حفظ کنیم.
از ابتدای سال، برنامهریزیها و بودجهبندیهایی بر اساس برخی ورودیها انجام شد، اما تحقق آنها با موانعی مواجه شد. از سوی دیگر، هزینهها بهدلیل افزایش نرخ ارز و تلاطمهای بازار، بهطور مستمر تغییر کرد و با برنامههای ما همخوانی نداشت. به همین دلیل، تلاش کردیم هزینهها را مدیریت کنیم، برخی اولویتهای هزینهای را به تعویق بیندازیم و آنها را کنترل کنیم.»
نوآوری بهعنوان مزیت رقابتی
شرکت شقایق همواره تلاش کرده با ارائه سبد متنوعی از محصولات، مزیت رقابتی برای مشتریان خود ایجاد کند. بیجار در اینباره میگوید: «بهدلیل حضور همکاران توانمند در شقایق، این شرکت از منظر نوآوری و دانشمحوری جایگاه مطلوبی دارد. همین موضوع باعث شده بتوانیم مسیر بالندگی را ادامه دهیم، نوآوری خلق کنیم و اتفاقات تازهای رقم بزنیم. در سالهای گذشته، در حوزههای مختلفی فعالیت داشتهایم؛ از اپلیکیشنهای موبایلی گرفته تا تجربههای ارزشمند در حوزه پیامرسان، پوش نوتیفیکیشن، محصولات بانکی، باشگاه مشتریان و مرکز تماس. ورود جدی ما به حوزه لندتک نیز در یکی دو سال اخیر یکی از مهمترین تحولات شرکت بوده است.»
او میگوید بر اساس همین توانمندیها تلاش کردند هر آنچه برای پیشبرد اهداف شرکت لازم است، از طریق نوآوری در محصولات فعلی و ترکیب آنها با فعالیتهای جدید انجام دهند تا بتوانند تمایز ایجاد کنند: «بخش عمده این دستاوردها، در سال آینده و با رویکردی متفاوت نمایان خواهد شد. کوشیدیم تمام ایدههای نوآورانهای را که از سوی همکاران، بازار و شرکای تجاریمان شکل گرفته بود، در کنار هم قرار دهیم تا بتوانیم اتفاقی تازه و متمایز در بازار رقم بزنیم.»
سال تعیین تکلیف بازیگران بازار اعتبار
بازار فینتک و پرداخت ایران در سالهای اخیر، همزمان با تشدید شرایط تورمی، شاهد رشد سریع لندتکها بوده است. کسبوکار لندتکی شقایق نیز با نام «جتوام» در این فضا فعالیت میکند. بیجار درباره این رشد میگوید: «ظهور انفجاری لندتکها تا حدی ناشی از نوعی ذوقزدگی بود. شرکتهای لندتک برای رسیدن به بلوغ واقعی، به چند بازوی اساسی نیاز دارند تا بتوانند جایگاه خود را هم نزد رگولاتور، هم نزد عرضهکنندگان کالا و خدمات و هم نزد مردم تثبیت کنند.»
او برای توضیح این وضعیت از یک مثال استفاده میکند: «میتوان شرایط فعلی را شبیه دورهای دانست که تعداد زیادی کارخانه تولید ماکارانی در کشور ایجاد شد، اما در نهایت فقط چند برند ماندگار شدند؛ برندهایی که توانستند کیفیت برتر ارائه دهند. در بازار لندتک کشور هم ابتدا شور و هیجان زیادی ایجاد شد و بسیاری وارد این حوزه شدند، اما تنها آن دسته باقی خواهند ماند که بتوانند عناصر کلیدی پایداری را مدیریت کنند؛ عناصری مانند تأمین مالی، مدلهای هوشمند تخصیص تسهیلات، اعتبارسنجی دقیق، پیگیری وصول و جلوگیری از نکول.»
بیجار هشدار میدهد: «در غیر این صورت، هر لندتکی ممکن است ظرف شش ماه با ورشکستگی و بدهیهای سنگین مواجه شود. یکی از نکات بسیار مهم، هوشمندی سیستم وصول است؛ اینکه این سیستم تا چه اندازه مبتنی بر فناوریهای جدید باشد و در موارد نکول یا سررسید، بتواند با ابزارهای در اختیار خود، وصول مطالبات را تا حد امکان به صد درصد نزدیک کند. بهنظر من، سال آینده سالی سرنوشتساز برای بسیاری از لندتکها خواهد بود و مشخص میکند کدامیک بازیگران ماندگار این بازار خواهند بود.»
پشتوانهای به وسعت بانک ملت
بیجار حضور هلدینگ بانک ملت را یکی از مهمترین مزیتهای رقابتی شقایق میداند و میگوید: «در حوزه مزیتهای رقابتی، ما مجموعه هلدینگ بانک ملت را پشت سر خود داریم که شرکتهای متعددی در آن فعالاند.» طبق گفتههای بیجار، یکی از موضوعات مهم برای آنها در سال جدید، ورود به حوزههایی مانند هوش مصنوعی است. او در این باره میگوید:
«در لندتک، اعتبارسنجی هوشمند اهمیت بالایی دارد. اتکای صرف به سامانههای بیرونی که بهصورت عمومی اطلاعات را بررسی میکنند، از نظر قانونی لازم است، اما کافی نیست. ما باید بتوانیم بر اساس دادهها و مختصات اختصاصی خود، درباره انتخاب گیرندگان وام تصمیم بگیریم. بنابراین، هوشمندسازی سیستم اعطای تسهیلات و همچنین هوشمندسازی عملیات وصول، دو محور اصلی حرکت ما خواهند بود.»
۱۴۰۵؛ سال تثبیت و توسعه جتوام
شقایق در سال جدید تمرکز ویژهای بر توسعه بازار جتوام خواهد داشت. بیجار میگوید مهمترین برنامه ما برای سال ۱۴۰۵، توسعه کسبوکار جتوام و تثبیت جایگاه آن بهعنوان یکی از بازیگران قوی و اثرگذار بازار است. او توضیح میدهد: «با توجه به شرایط اقتصادی، پیشبینی میکنیم بازار خردهفروشی بدون سازوکار پرداخت اقساطی، رونق سابق را نداشته باشد. به همین دلیل، لازم است ادبیات تازهای با عنوان خرید اقساطی در حوزههای مختلف تأمین کالا و خدمات شکل بگیرد.»
او تأکید میکند تمرکز فعلی شقایق بر حوزه لندتک و BNPL است و ادامه میدهد: «در حال حاضر میخواهیم همین مسیر را ادامه دهیم. شاید در افق سه یا پنج سال آینده، استراتژی کلان تغییر کند، اما اکنون هدف ما تثبیت و گسترش این مدل است. امیدوارم در سه تا پنج سال آینده، هر فرد ایرانی در هر نقطهای که قصد خرید دارد، در کنار پرداخت نقدی، گزینهای مشخص به نام پرداخت اقساطی با جتوام در اختیار داشته باشد؛ گزینهای که خرید را سادهتر کند، قدرت خرید را افزایش دهد و بازپرداخت را بهصورت ماهانه و قابل مدیریت امکانپذیر سازد.»
فاطمهبهار فیضی هستم که در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه تهران، مطالعات فرهنگی و رسانه میخوانم. پیشتر هم از کارشناسی مطالعات ارتباطی در دانشگاه علامه طباطبایی فارغ التحصیل شدم. میان جستوجوهایم در مسیر رسانه و فرهنگ، دست تقدیر، مرا از فضای سینما و تلویزیون به حوزه اقتصاد نوآوری و صنعت مالی آورد و از مهر ۱۴۰۴، فعالیتم در راهکار را با حضور در تحریریه کارنگ آغاز کردم. پس از مدتی به پایگاه خبری راهپرداخت پیوستم و اکنون نیز در ماهنامه عصرتراکنش مشغول به فعالیت هستم.
