عصر تراکنش ۱۰۲ و ۱۰۳ / محمد حقدادی، معاون فناوری اطلاعات بانک قرضالحسنه مهر ایران، از مدیران باسابقه حوزه فناوری بانکی است که کارنامه حرفهایاش با تمرکز بر پایداری عملیاتی، توسعهپذیری معماری، استانداردسازی و یکپارچهسازی سامانهها و همراستاسازی فناوری با راهبردهای کلان کسبوکار شناخته میشود. در دورهای که رشد تقاضای خدمات غیرحضوری، افزایش بارهای تراکنشی و حساسیتهای نظارتی، بانکها را با چالش «مدیریت مقیاس» مواجه کرده، فناوری اطلاعات بانک قرضالحسنه مهر ایران توانسته با رویکردی معماریمحور و پلتفرمی، همزمان کیفیت، سرعت و انطباق را در مقیاس ملی نهادینه کند.
حقدادی در این گفتوگو، با مرور مهمترین راهبردها و دستاوردهای سال ۱۴۰۴ و استناد به شاخصهای واقعی عملکرد، چشمانداز سال آینده فناوری اطلاعات این بانک را با محوریت ارتقای تابآوری زیرساخت، تثبیت نتایج ارتقای کربنکینگ و تعمیق خدمات غیرحضوری بر بستر پلتفرم یکپارچه سرزمین هوشمند مهر (QLand) تشریح میکند. کارنامه ۱۴۰۴ نشان میدهد که مدیریت او نهتنها توانسته زیرساخت را برای پاسخگویی به رشد تقاضای مشتریانشان آماده کند، بلکه فناوری اطلاعات را به یکی از پیشرانهای اصلی تحقق مأموریت اجتماعی بانک قرضالحسنه مهر ایران تبدیل کرده است.
سال مدیریت مقیاس و تثبیت پایداری
محمد حقدادی، معاون فناوری اطلاعات بانک قرضالحسنه مهر ایران ابتدا در پاسخ به این پرسش که تصویر کلان رویکرد فناوری اطلاعات این بانک در سال ۱۴۰۴ چه بوده است، حقدادی میگوید: «سال ۱۴۰۴ برای فناوری اطلاعات بانک قرضالحسنه مهر ایران، سال «مدیریت مقیاس و تثبیت پایداری» بود.»
به گفته او، رشد شتابان خدمات دیجیتال، بهویژه در حوزه افتتاح حساب و تسهیلات غیرحضوری، نشان داد که پاسخگویی پایدار به تقاضای ملی، با توسعههای نقطهای یا سامانههای جزیرهای ممکن نیست.
او توضیح میدهد که بر همین اساس، راهبرد فناوری اطلاعات این در سال ۱۴۰۴ بر سه ستون بنیادین استوار شد. نخست، «پایداری بهعنوان شرط اول خدمترسانی اجتماعی». حقدادی تأکید میکند:
«بانک قرضالحسنه صرفاً یک نهاد مالی نیست؛ مأموریت اجتماعی ما در گسترش فراگیری مالی و ترویج فرهنگ قرضالحسنه ایجاب میکند سرویسها «همیشه در دسترس» و قابل اتکا باشند. از این منظر، پایداری یک هدف فنی صرف نیست؛ یک تعهد اجتماعی است.»
دومین ستون، «معماری یکپارچه و مقیاسپذیر» بوده است. او با اشاره به پرهیز از رشد ناهمگون سامانهها میگوید: «تمرکز بانک بر همنواسازی سرویسها، استانداردسازی اتصالها، نظمبخشی به لایههای معماری و مدیریت یکپارچه داده قرار گرفت تا اکوسیستم بانک «قابل مشاهده، قابل کنترل و قابل توسعه» باقی بماند.»
سومین محور این بانک در سال ۱۴۰۴، نیز «تحول فرایندمحور و توسعه پلتفرمی» بوده است. به گفته حقدادی، با تقویت این رویکرد، امکان توسعه سریعتر سرویسها، انطباق دقیقتر با الزامات کسبوکاری و نظارتی و کاهش ریسک تغییرات فراهم شد. او میگوید: «رویکردی که در نهایت به ارتقای سطح دسترسپذیری خدمات به حدود ۹۹.۹ درصد و آمادگی زیرساخت برای پذیرش بارهای عملیاتی بزرگتر انجامید.»
سه تحول ساختاری در سال ۱۴۰۴
حقدادی در تشریح دستاوردهای ملموس فناوری اطلاعات بانک قرضالحسنه مهر ایران در سال ۱۴۰۴ تأکید میکند: «ما دستاوردها را در کیفیت خدمت، پایداری عملیات و آمادگی برای رشد میسنجیم.» در این چهارچوب، به گفته او سه تحول ساختاری و چند خروجی کلیدی رقم خورده است.
نخستین تحول، پروژه «ارتقای کربنکینگ و تثبیت پایداری خدمات» بوده است؛ پروژهای که به گفته او در عمل شامل مهاجرت داخلی و بازآرایی لایههای کلیدی اجرایی بود و در سال ۱۴۰۴ اجرا شد. این اقدام، به تعبیر حقدادی، ستون فقرات پاسخگویی پایدار به رشد تقاضا را شکل داد، ریسکهای اختلال را کاهش داد و سطح دسترسپذیری خدمات را به حدود ۹۹.۹ درصد رساند: «نتیجه این تحول، افزایش تابآوری عملیاتی و توان پاسخگویی مطمئن به بارهای تراکنشی بزرگ عنوان میشود.»
تحول دوم، «انتقال مرکز داده به زیرساخت تحت مالکیت بانک» بوده است؛ اقدامی که او آن را حیاتی از منظر امنیت اطلاعات و پدافند غیرعامل توصیف میکند و میگوید: «این انتقال علاوه بر ارتقای کنترلپذیری و استقلال عملیاتی، ظرفیت پردازشی، ذخیرهسازی و ارتباطات شبکهای را افزایش داده و شرایط مطلوبتری از حیث عملکرد و امنیت ایجاد کرده است. حاصل این اقدام افزایش تابآوری و آمادگی زیرساخت برای رشدهای آتی بوده است.»
سومین تحول، «تعمیق خدمات غیرحضوری بر بستر پلتفرم یکپارچه سرزمین هوشمند مهر (QLand)» بوده است. حقدادی توضیح میدهد که مهاجرت جریانهای کلیدی افتتاح حساب و اعطای تسهیلات به زیرساخت پلتفرمی یکپارچه با محوریت کیوبانک، «صرفاً یک تغییر فنی نبود» بلکه همزمان مدلهای جدید کسبوکار و ساختارهای خدمترسانی نیز بازطراحی شد.
او به نمونههایی از این بازطراحی اشاره میکند: «تفکیک و شفافسازی لاینهای تسهیلات در مسیرهای حقیقی، سازمانی، تکلیفی و اجتماعی»، «کنترلپذیری دقیقتر سیاستها و انطباق با دستورالعملها» و «افزایش سرعت توسعه طرحهای جدید و یکپارچگی تجربه مشتری».
شاخصهای عملیاتی این تحول نیز به گفته حقدادی روشن است: تثبیت ورود روزانه بیش از ۵۰ هزار کاربر جدید به خدمات دیجیتال؛ ثبت روزانه بیش از ۱۵ هزار افتتاح حساب کاملاً غیرحضوری؛ پرداخت روزانه بیش از ۲۰ هزار فقره تسهیلات آنلاین با ارزشی فراتر از ۲ همت؛ و عبور مجموع تسهیلات پرداختی در یک بازه سهماهه از ۱۲۰ همت. او میگوید: «این ارقام نشان میدهد چرخه کامل خدمت، از احراز هویت تا پرداخت تسهیلات، در مقیاس ملی به بلوغ رسیده و معماری بانک، سرعت، کنترلهای انطباقی و ظرفیت پردازشی را همزمان پشتیبانی میکند.»
«مقیاس» بهعنوان ویژگی ذاتی عملیات
در پاسخ به این پرسش که این شاخصهای عملیاتی چه پیام راهبردی برای این بانک دارند، حقدادی میگوید: «وقتی ورود روزانه در سطح دهها هزار کاربر تثبیت میشود، دیگر با یک «پیک» مواجه نیستیم بلکه با «روند پایدار اعتماد و استفاده» روبهرو هستیم. ثبت روزانه هزاران افتتاح حساب، نشان میدهد تقاضا به کنش مالی واقعی تبدیل شده است.»
او پرداخت روزانه دهها هزار تسهیلات آنلاین، که آن را حساسترین جریان دیجیتال بانک میخواند، گواهی میداند بر اینکه معماری این بانک توانسته «همزمان کیفیت، سرعت و انطباق را نهادینه کند». به بیان او، «مقیاس» اکنون به یکی از ویژگیهای ذاتی عملیات بانک قرضالحسنه مهر ایران تبدیل شده است.
حقدادی تأکید میکند: «این دستاوردها حاصل تلاش یک بخش خاص نیست و از تیمهای زیرساخت، شبکه و مراکز داده تا توسعه، معماری، یکپارچهسازی، عملیات و پایش، در کنار واحدهای کسبوکاری، همگی در شکلگیری این ظرفیت نقش داشتهاند. جمعبندی ما روشن است: سامانهها و زیرساختهای بانک امروز برای پذیرش این حجم و چندین برابر آن آمادهاند.»
فناوری اطلاعات؛ بازوی تحقق مأموریت بانک
او در تشریح نقش راهبرد مدیریت عالی بانک میگوید: «راهبردهای آقای دکتر فتحعلی برای فناوری اطلاعات نقش قطبنما داشته است. وقتی مأموریت بانک در قالب ایجاد اکوسیستم یکپارچه خدمات، توسعه تنوع مدلهای کسبوکار قرضالحسنه و حرکت به سمت بانکداری دیجیتال مبتنی بر فناوریهای نوین تعریف میشود، فناوری اطلاعات مأموریت دارد زیرساخت را طوری طراحی کند که رشد اکوسیستم را پشتیبانی کند، تغییر مدلهای خدمت را به فرصت تبدیل کند و در عین نوآوری، انطباق کامل با الزامات نظارتی و کسبوکاری را تضمین کند.»
از این منظر، او تأکید میکند فناوری اطلاعات در بانک قرضالحسنه مهر ایران یک واحد پشتیبان صرف نیست، بلکه «یک بازوی تحقق مأموریت بانک» است.
سه محور عملیاتی برای سال ۱۴۰۵
معاون فناوری اطلاعات بانک قرضالحسنه مهر ایران چشمانداز سال آینده را در سه محور عملیاتی خلاصه میکند. نخست، «تثبیت و تعمیق نتایج ارتقای کربنکینگ برای تابآوری بالاتر» با تمرکز بر بهینهسازی عملکرد، ارتقای ظرفیت پردازشی، پایش پیشنگر و کاهش ریسک اختلالات عملیاتی.
دوم، «توسعه پایدار خدمات غیرحضوری بر بستر پلتفرم یکپارچه سرزمین هوشمند مهر (QLand)» با هدف افزایش کیفیت تجربه مشتری، توسعه طرحهای تسهیلاتی جدید و مدیریت هوشمند ظرفیت خدمترسانی در لاینهای مختلف بهگونهای که سرعت، کنترل و انطباق بهصورت توأمان تقویت شوند.
و سوم، «یکپارچهسازی معماری و حاکمیت داده» با محوریت استانداردسازی سرویسها، کاهش دوبارهکاری، نظمبخشی به لایههای اتصال و ایجاد دیدپذیری سراسری عملیاتی تا اکوسیستم بانک سادهتر، شفافتر و توسعهپذیرتر شود.
چالشها و پیام به ذینفعان
به گفته حقدادی، چالشهایی همچون همزمانی پروژههای تحول، رشد تقاضا، الزامات نظارتی، حساسیت امنیت و محدودیتهای تأمین زیرساخت پیشروی این بانک قرار دارد. او میگوید: «با این حال، تجربه سال ۱۴۰۴ به ما نشان داده است که با انضباط معماری، همافزایی سازمانی و تلاش مستمر تیمهای فنی و عملیاتی میتوان پروژههای پیچیده را با موفقیت اجرا کرد.» او در پایان تأکید میکند:
«زیرساخت فناورانه مطمئن، شرط لازم تحقق مأموریت اجتماعی بانک در گسترش دسترسی عادلانه به خدمات مالی است. فناوری اطلاعات در این مسیر یک رکن راهبردی بهشمار میآید و مسیر پایداری و توسعهپذیری با دقت و انضباط ادامه خواهد یافت.»
آمارهای کلیدی ۱۴۰۴ فناوری اطلاعات بانک قرضالحسنه مهر ایران:
- دسترسپذیری خدمات بانکی: حدود ۹۹.۹ درصد
- ورود روزانه کاربران جدید به خدمات دیجیتال: بیش از ۵۰ هزار نفر
- افتتاح حساب کاملاً غیرحضوری: حدود ۱۵ هزار مورد در روز
- پرداخت تسهیلات آنلاین: بیش از ۲۰ هزار فقره در روز
- ارزش تسهیلات آنلاین روزانه: بیش از ۲ همت
- مجموع تسهیلات پرداختی در یک فصل: بیش از ۱۲۰ همت
